افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٥٦ - ٢ - هدف از اين اسراء

٢- سرعت «بُراق» و كيفيت فوق العاده او كه بعداً بيان مى‌شود چنين ماشين سريع السّير و پيچيده هيچ بشرى نه قبل از او ديده شده و نه بعد از او.

٣- آنچه در بين راه ديد.

٤- چيزهايى كه در بيت المقدّس ديد.

٥- ديدن آسمانها و موجودات رنگارنگ آنها.

٦- ديدن جبرئيل امين به صورت اصلى او بنا بر يك تفسير.

٧- ديدن ملائكه و فرشته‌گان با اقسام متنوّع آن.

٨- ملاقات با ارواح مقدس أنبياء در اجسام برزخى كه آيه مباركه‌ «وَ سْئَلْ مَنْ أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رُسُلِنا أَ جَعَلْنا مِنْ دُونِ الرَّحْمنِ آلِهَةً يُعْبَدُونَ» (الزخرف: ٤٥) به آن اشارت دارد.

٩- وحى الهى كه آنقدر فوق العاده بوده كه قابل بيان نبوده‌ «فَأَوْحى‌ إِلى‌ عَبْدِهِ ما أَوْحى‌.»

١٠- فاصله او از جبرئيل به مقدار فاصله دو كمان بود و يا قرب معنوى او به آخرين درجه كمال خود رسيده بود كه بالاترين ترقّى يك فرد ممكن الوجود است.

١١- ديدن سدرة المنتهى كه ما چيزى در مورد آن نمى‌دانيم و در مورد آن گفته شده كه إنتهاى علم خلايق و اعمال شان در همين جا است و آنچه از زير آن بالا مى‌آيد همين‌جا مى‌آيد و شايد اين محل تشبيه به سدره شده كه درخت «نبق» (كنار) است، چون عربها در سايه آن مى‌نشينند و جمع مى‌شوند و سدرة المنتهى پر از ملائكه است بعضى گفته بسوى سدره علم هر ملك منتهى مى‌شود گاهى گفته شده كه سدرة المنتهى درخت «طوبى» است و بعضى آن را محل ارواح شهدا دانسته‌اند (بحارالأنوارج ١٨/ ٢٨٩). مى گويم اين اقوال در سدرة المنتهى به دليل معتبرى ثابت نشده و هم چنين «ديدن رفرف» ولى بعيد نيست سدرة المنتهى جايگاهى باشد كه مخلوقى از آن عبور نتوانند حتى جبرئيل (ع) و تنها موجودى كه از آن گذشته خاتم النبيين (ص) بوده است. و الله العالم.