افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣١٧ - در هر امت، يك رسول

إنسان به همه آرزوهايش دست نمى‌يابد، بادها به گونه‌اى كه ميل كشتى‌ها نيست، مى‌وزد.

ربنا ظلمنا انفسنا و نسى اغلب المسلمين ربهم، فانسيهم انفسهم.

دو مطلب ديگر

هدف بعثت رسولان تنها اين نبوده كه مردم عبادت خداوند را بكنند؛ بلكه دايره آن وسيع تر از عبادت است. هر چند عبادت يك جزء مهم از دين است، كه در آيه ديگر فرمود: من نيافريدم جن و إنس را مگر براى اين كه مرا عبادت كنند[١].

محدوده هدف دين چنين بيان شده است: «لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَيِّناتِ وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْكِتابَ وَ الْمِيزانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ ..» (الحديد: ٢٥)؛ مؤكداً رسولان خود را با بينات (دلايل روشن) فرستاديم و با آنان كتاب و ميزان را نازل كرديم تا مردم بقسط و عدل بايستند، و ظاهراً مراد از آيه، قسط و عدالت إجتماعى و امثال آن است كه شامل عدالت اقتصادى و سياسى و غيره هم باشد كه جزء دين و غير از عبادت است.

در آيه ديگر آمده است: «هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ» (الجمعة: ٢)؛ و شبيه آن در آيه ١٥١ سوره بقره هم آمده است. در اين دو آيه، عنصر تزكيه (عدالت اخلاقى) هم درجمله و ظايف رُسُل؛ مانند عنصر حكمت اضافه شده است.

و ممكن است كه مراد از عبادت در آيه اول اين فصل و آيه‌ «إِلَّا لِيَعْبُدُونِ» معناى عبادت مصطلح نباشد كه صحت آن معلق بر قصد قربت باشد؛ بلكه مراد از آن مطلق اطاعت از اوامر و نواهى و حتى مستحبات و مكروهات وتمام احكام وضعى دين باشد. و الله العالم بكلامه و مراده.

[١] - هر چند اين علت غايى علت ثانوى باشد كه در گذشته به آن اشاره كرده‌ايم.