افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٢ - ضوابط تفسيرى

اين تفسير حتى اگر سند آن پيش از قمى معتبر باشد، از درجه اعتبار است و جمعى از نويسندگان ما در حق اين كتاب غلو كرده‌اند كه عجيب است. مثلا جملات منقول صاحب كتاب را به منزله لوايات مورد استفاده قرار داده‌اند.

مشكله تفسير عياشى با وثاقت آن مانند وثاقت قمى، اولا اين است كه روايات آن به جز نادر مرسل و بى‌سند است. بعضى گفته‌اند آن كسى كه نسخه خطى آن را مى‌خواسته چاپ كند بى‌سواد بوده و فكر مى‌كرده كه اسامى راويان در هر روايت كار بيهوده است و مصرف‌زا، لذا آن را حذف نموده و تنها به راوى اخير اكتفا نموده است، و ثانيا كه سند متصل و مسلسل نسخه‌هاى موجود آن تفسير به مؤلف محترم آن، وجود ندارد.

تفسير حسن عكسرى (ع) سندش ضعيف است و به گمان من موضوع و مجعول است و براى تحقيق اين موضوع به كتاب مجعم رجال الحديث سيدنا الاستاد الخوفى (قدس سره) مراجعه نماييد. و الله الموفق.

١٥- آراى دانشمندان غربى يا كشيشان نصرانى در بعضى از امورات تاريخى با پاره‌اى از آيات قرآن مخالفت دارد. بايد متوجه بود كه صرف نظر از اين كه قرآن كلام خداست، قرآن تنها كتاب بشر است كه دست نخورده باقى مانده و به نحو تواتر بلكه بالاتر از تواتر به نحو ضرورت از ١٥ قرن قبل در بستر زمان و تاريخ به ما رسيده است. و نصرانى‌ها چنين منبع سالم و قطعى ندارند، بنابراين قدامت تاريخى قرآن، اعتبار نظريات تاريخى آن را بالا مى‌برد و بيشتر قابل اعتماد است.

به طور نمونه نصرانى‌ها روى قراين غير معتبر اسم پدر مريم را عمران نمى‌دانند كه قرآن دانسته است. مورخين غربى به نقل فريد و جدى نويسنده دايرة المعارف قرن بيست، ذى القرنين را مرد فاسدى مى‌دانند در حالى كه قرآن او را مدح مى‌نمايد.