دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣١ - ب - ارزيابى مضمون احاديث نهى از قيام

ب- ارزيابى مضمون احاديث نهى از قيام‌

در بررسى محتوا و مضمون احاديث نهى از قيام، با در نظر گرفتن فضاى صدور آنها، چند نكته قابل توجّه است:

١. دسته اوّل از اين احاديث، هرچند به ظاهر، مطلق اند و پرچمدار همه قيام‌هاى قبل از قيام مهدوى را طاغوت خوانده‌اند، ليكن با ملاحظه آنها در كنار احاديثى كه قيام زيد[١] يا شهداى فخ‌[٢] را مورد تأييد قرار داده‌اند، معلوم مى‌شود كه اطلاق آنها مقصود نيست؛ بلكه مقصود، «پرچمداران قيام‌هاى باطل» اند، چنان كه در حديثى از امام باقر عليه السلام به اين معنا تصريح شده است:

من رفع راية ضلالة فصاحبها طاغوت.[٣]

كسى كه پرچم گم‌راهى را برافرازد، پرچمدار آن، طاغوت است.

همچنين با در نظر گرفتن معناى صدور اين احاديث و احاديث دسته دوم، مشخّص مى‌شود كه مقصود از آنها، نهى از تلاش براى تشكيل حكومت عدل بر پايه قوانين اسلامى نيست؛ زيرا اين احاديث، در فضايى صادر شده‌اند كه بسيارى از پيروان اهل بيت عليهم السلام تصوّر مى‌كردند زمينه براى تحقّق حكومت جهانى اهل بيت عليهم السلام فراهم است؛ چرا كه حكومت بنى اميّه به دليل جناياتش، ديگر پايگاه اجتماعى نداشت و روزهاى پايانى خود را سپرى مى‌كرد و حكومت بنى عبّاس هم تشكيل نشده و در آغاز راه بود، و از سوى ديگر، محبوبيت خاندان رسالت در جامعه اسلامى، در حال افزايش بود، به گونه‌اى كه رهبران جنبش‌ها از نام آنان براى جذب هواداران بهره‌بردارى مى‌نمودند.

در چنين فضايى، به طور طبيعى، پيروان اهل بيت عليهم السلام به اين تحليل مى‌رسيدند

[١]. ر. ك: ص ٤٣.

[٢]. ر. ك: ص ٤٤.

[٣]. الكافى: ج ٨ ص ٢٩٧ ح ٤٥٦.