دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٨٨ - پژوهشى در باره سند و متن زيارت آل يس

پژوهشى در باره سند و متن زيارت آل يس‌

شيوه عالمان سَلَف، بر آن بوده است كه در نقل ادعيه و زيارات، سختگيرى سندى نمى‌كرده‌اند و به تسامح در ادّله سنن قائل بوده‌اند. اين شيوه، با سختگيرى در گزارش احاديث فقهى- حقوقى، كاملًا متفاوت بوده است.

از اين رو مشاهده مى‌شود مرحوم شيخ طوسى، احاديث فقهىِ موجود در كتاب تهذيب الأحكام را با دقّت در اسناد گزارش مى‌كند؛ ولى در كتاب مصباح المتهجّد، شيوه معمول ايشان، گزارش متون ادعيه و زيارت، بدون ذكر اسناد است.

بنا بر اين، پيگيرى اسناد منضبط و دقيق فقهى در متون ادعيه و زيارات، گاه پژوهشگر را دچار مشكل مى‌كند؛ چون اين شيوه نزد پيشينيان، متعارف و معمول نبوده است.

در تأييد اين شيوه مى‌گوييم: مناجات، دعا و زيارت، گونه‌اى ابراز احساس و عاطفه نسبت به معبود يا بندگان خالص و برگزيده اوست. از اين رو، مضامين و مفاهيم عارفانه و عاشقانه، در آنها نمود خاص دارد. در ارزيابى و سنجش دعا، «مضمون و محتوا» مورد توجّه است نه بحث و دقت در سند و طريق، از اين رو، حتّى فراتر از قاعده تسامح در ادّله سنن نيز مى‌توان مناجات، دعا و زيارت را پذيرا