دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٣٦ - پژوهشى در باره استخارههاى منسوب به امام زمان

كه انسان، خودرأيى نورزد و بر رأى و عقل خويش اعتماد مطلق نكند؛ بلكه به خداى متعالش توسّل كند و در همه كارهايش بر او توكّل نمايد و نزد او به ناآگاهى از مصلحت‌هاى خويش اقرار كند و همه اين امور را به خدا بسپارد و از او بخواهد كه خير دنيا و آخرتش را برايش پيش آورد؛ به گونه همان رابطه‌اى كه ميان بنده نادان ناتوان و مولاى داناى توانا برقرار است. پس مطابق يكى از شيوه‌هاى روايت شده و همراه نماز يا بدون آن، دعا مى‌خواند و يا هر دعايى كه به ذهنش رسيد، كه روايات عامّه بر اين مطلب دلالت دارد. آن گاه آنچه را مى‌خواهد انجام مى‌دهد و پس از استخاره و طلب خير از خداوند، به حاصل آن، چه سود و چه زيان، راضى مى‌شود. شيوه ديگر، طلب خير از خداوند و سپس آنچه را در دلش مى‌افتد و بيشتر گمان مى‌برد كه به مصلحتش است، عمل مى‌كند. پس از اين، استخاره به وسيله مشورت با مؤمنان است و پس از اين، استخاره ذات الرقاع (استخاره با ورقه) يا با گلوله‌هاىِ گِلى و نيز قرعه‌كشى با دانه تسبيح و ريگ و يا تفأل به قرآن است و ظاهر اين است كه همه اين شيوه‌ها مجازند و اين، نظر بيشتر عالمان شيعه است.

گفتنى است شيوه‌هاى كمتر مشهور و بى سند و يا داراى اسناد ضعيف نيز مى‌توانند در زمره قُرعه و يا ديگر عناوين كلّى جاى بگيرند و در پى تجربه‌هاى متعدّد و همراهى معنويت فرد استخاره كننده، اعتبار نسبى يابند، آن گونه كه بسيارى از عالمان موثّق و مشهور عمل كرده‌اند.[١] اين شيوه‌ها پس از انديشه و مشورت فرد مردّد، راه‌كارى براى خروج از حالت سخت دودلى و بى‌تصميمى است و به فراخور خود، از نيازمندانش، كارگشايى مى‌كنند و در جايگاه تعيين شده خويش، كارايى دارند.

در ميان شيوه‌هاى گوناگون، چند استخاره به امام زمان عليه السلام منسوب شده‌اند كه در

[١]. براى آگاهى از اين عالمان و استخاره‌هاى شگفت ايشان، ر. ك: استخاره و تفأل.