آشنايى با حديث - استادان دانشكده علوم حديث - الصفحة ٧١ - سده هاى دهم تا دوازدهم هجرى

پديد آمد و همين نگرش، بر گستره فعّاليت‌هاى حديثى، تأثير نهاد و آثار گران‌بهاى حديثى، در اين سال‌ها، رونق ويژه‌اى يافتند.

بنا بر اين، سه عنصر: زمينه سياسى مناسب، گرد هم آمدن عالمان ژرف‌انديش و ظهور جريان اخباريگرى را مى‌توان از عوامل مهم رواج حديث‌پژوهى در اين سه قرن دانست.

عالمان شيعه نيز از زمينه‌هاى موجود، استفاده كردند و كارنامه فعّاليت‌هاى حديثى در اين دوران، بسيار پُر فروغ و درخشان است.

مهم‌ترين فعّاليت‌هاى حديثى اين دوران، عبارت است از:

. انتشار گسترده آثار حديثى: نبود امكانات و فضاى خفقان سده‌هاى پيشين، فرصت تكثير نوشته‌هاى حديثى را فراهم نياورده بود و عالمان شيعى، تنها توانسته بودند تا نوشته‌هاى حديثى را به صورت محدود، نگهدارى كنند. با روى كار آمدن دولت صفويه، فضاى مناسبى پديد آمد و عالمان ژرف‌انديش شيعى، آثار حديثى را از سراسر جهان اسلام، گرد آوردند و به انتشار گسترده آن‌ها همّت گماردند، به گونه‌اى كه تنها ملّا محمّدتقى مجلسى توانست با كوشش چهل ساله خود، كتاب‌هاى بسيارى را در كتاب‌خانه‌هاى زمان خويش، جمع‌آورى نمايد.

. جامع‌نگارى: پس از نگارش جوامع اوّليه در سده‌هاى چهارم و پنجم هجرى، ضرورت نگارش جديدى از جوامع حديثى احساس مى‌شد؛ زيرا جوامع اوّليه، بيشتر به موضوعات فقهى پرداخته بودند و از كتاب‌هاى محدودى بهره برده بودند. بنا بر اين، ملّا محسن فيض كاشانى، با گرد آوردن احاديث جوامع اوّليه (كتب اربعه)، نظم جديدى از احاديث فقهى را پديد آورد و كتاب الوافى را نگاشت. شيخ حرّ عاملى، دانشمند لبنانى مقيم ايران نيز افزون بر احاديث كتب اربعه، از بيش از هشتاد كتاب حديثى ديگر نيز استفاده كرد و كتاب وسائل الشيعه را به عنوان كتاب مرجعِ مجتهدان، در سى جلد، به رشته تحرير در آورد. علّامه مجلسى، بزرگ‌مرد اين روزگار بود كه با تلاشى وصف ناشدنى خود، به گِردآورى احاديث غيرفقهى پرداخت و بزرگ‌ترين كتاب حديثى موجود به نام بحار الأنوار را در موضوعات اعتقادى، معارف، تاريخ و اخلاق در يكصد و ده جلد نگاشت. او از منابع بسيارى‌