آشنايى با حديث - استادان دانشكده علوم حديث - الصفحة ٢٧٤ - تأثير معنايى

٦. «ما خلق الله» اش، عيب دارد[٥٩٢]

اين جمله، يعنى شخص مورد اشاره، عقلش سالم و كامل نيست. گاهى نيز مى‌گويند: «اوّلُ ما خَلَق الله‌اش را اجاره داده است»؛ يعنى عقلش را به ديگرى سپرده است و خود، نصيبى از خردمندى ندارد. بنا بر روايات، نخستين آفريده خدا، عقل بود:

أَوَّلُ ما خَلَقَ اللهُ العَقلَ.[٥٩٣]

اين مَثَل حديثى را در جايى به كار مى‌برند كه شخصى، چنان از خِرد و انديشه، عارى باشد كه گويى سهم خود را از عقل، به ديگرى وا گذاشته و قوايى براى انديشيدن ندارد.

٧. با توكل، زانوى اشتر ببند[٥٩٤]

از امام صادق (ع) نقل شده است كه فرمود: شخصى نزد پيامبر (ص) آمد و گفت: اى پيامبر خدا! شترم را رها كنم و بر خدا، توكل كنم، يا زانوانش را ببندم؟

پيامبر (ص) فرمود:

أَعقِلْها وَتَوَكَّلْ عَلىَ اللهِ.[٥٩٥]

اشترت را ببند و بر خدا، توكل كن.

پيام اين حديث- كه از مَثَل‌هاى رايج نيز شده-، اين است كه توكل، نبايد بهانه‌اى براى كم‌كارى و تنبلى يا بيكارى باشد؛ بلكه استفاده از وسيله‌ها و وسائط، شرط موفّقيت در هر كارى است.

٨. يك روز عدالت، بهتر از هزار سال عبادت‌[٥٩٦]

اين مَثَل، برگرفته از اين سخن پيامبر خدا (ص) است:

[٥٩٢]. قند و نمك، ص ٩٨.

[٥٩٣]. بحار الأنوار، ج ١، ص ٩٧، ح ٨.

[٥٩٤]. امثال و حكم، ج ١، ص ٣٤٧.

[٥٩٥]. ارشاد القلوب، ج ١، ص ١٢١.

[٥٩٦]. دوازده هزار مثل فارسى، ص ١٠٧١.