آشنايى با حديث - استادان دانشكده علوم حديث - الصفحة ١٧٤ - ١ تربيت و شناخت

در سخن ديگرى كه به امام على (ع) منسوب است. ايشان از جوانان مى‌خواهند تا دانشى فراگيرند كه در بزرگسالى به آن نيازمند مى‌شوند.[٢٩٨]

نگاه به آينده و تنظيم زندگى امروز بر پايه آينده نگرى، به فعاليت‌هاى جوان جهت مى‌دهد و او را از بيهوده كارى باز مى‌دارد. آنچه در جهت‌گيرى انسان تأثير دارد، شناخت خويشتن است. ديدن آينده وقتى ثمربخش خواهد بود كه انسان توانايى‌هاى خود را بشناسد و با نگاه به آينده و محاسبه توانايى خويش بهترين برنامه را ترسيم كند. در متون حديثى تأكيد فراوانى بر شناخت شده است. رسول خدا فرمود:

أفضلُكُم ايماناً أفضلُكُم مَعرِفَةً.[٢٩٩]

با ايمان‌ترين شما، باشناخت‌ترين شماست.

و امام صادق (ع) فرمود:

لا يَقبَلُ اللهُ عَمَلًا إلّا بِمَعرِفَةٍ.

خداوند هيچ عملى را جز با شناخت نپذيرد.[٣٠٠]

پيچيدگى‌هاى انسان به حدّى است كه شناخت انسان همتراز شناخت پروردگار دانسته شده است.[٣٠١] جوان با تأمل در خويشتن در مى‌يابد كه نگاه به دنيا و آخرت در وجود او قرار داده شده است و بسنده كردن به دنيا ناديده‌گرفتن نيمى از قدرت اوست. حواسّ ظاهرى انسان به دريچه‌اى تشبيه شده است كه از يك سو مى‌تواند مادّيات را حسّ كند و از دگر سو مى‌تواند، معنويات را لمس كند. قرآن كسانى را كه تنها از حواسّ خود براى ديدن دنيا استفاده مى‌كند را از دايره انسانيت خارج كرده است:

[٢٩٨]. شرح نهج البلاغة ابن أبى الحديد، ج ٢٠ ص ٣٣٣ ح ٨١٧.

[٢٩٩]. جامع الأخبار، ص ٣٦ ح ١٨.

[٣٠٠]. كافى، ج ١ ص ٤٤ ح ٢.

[٣٠١]. غرر الحكم ح ٧٩٤٦.