آشنايى با حديث - استادان دانشكده علوم حديث - الصفحة ١٣٢ - آثار

رهبرى شيعه‌

پس از وفات شيخ مفيد، دانشمندترين شاگرد او، سيد مرتضى علم الهدى، رياست حوزه‌هاى علمى شيعه را عهده‌دار شد. شيخ طوسى نيز پس از آن، در كلاس‌هاى درسى سيد مرتضى، شركت جُست. در اين دوران، شيخ طوسى، در كنار تدريس و تحصيل، به تأليف آثار گوناگونى پرداخت.

پس از ٢٣ سال، سيد مرتضى (م ٤٣٦ ق) نيز وفات يافت و از آن پس، شيخ طوسى، سرآمدِ دانشمندان شيعه گرديد و به طور رسمى، عهده‌دار رياست حوزه‌هاى علمى شيعه و زعامت شيعيان گرديد.

گوشه‌اى از تلاش‌هاى طوسى در اين دوران را مى‌توان بدين‌گونه برشمرد:

- تدريس حديث، فقه، اصول فقه و به‌ويژه مباحث اعتقادى.

- تربيت شاگردان در دانش‌هاى گوناگون اسلامى.

- تأليف كتاب‌هاى متعدّد در موضوعات مورد نياز جامعه.

- پاسخ‌گويى به شُبهات پيش آمده براى شيعيان در مناطق مختلف سرزمين اسلامى.

- تقويت فقه اجتهادى.

گفته مى‌شود كه نزديك به سيصد تن از عالمان شيعه و شمار قابل توجّهى از عالمان اهل سنّت، درجلسات درسى وحديثى وى، شركت مى‌كردند.[٢٢٨]

آثار

شيخ طوسى، ده‌ها كتاب در موضوعات گوناگون، نگاشته است كه خود ايشان، نام اين كتاب‌ها را در يكى از آثارش، ياد كرده است.

مهم‌ترين نكته در بسيارى از تأليفات شيخ طوسى، نوآورى‌هاى وى در پژوهش است كه گاهى اين نوآورى، در تدوين اثرى جامع، ديده مى‌شود و گاه، در مسئله‌اى علمى. در برخى از علوم، مانند فقه، كتاب جامعى تدوين نشده بود و شيخ طوسى،

[٢٢٨]. الاستبصار، ج ١ ص ١٦، مقدمه محقق.