آشنايى با حديث - استادان دانشكده علوم حديث - الصفحة ١١٩ - زندگى علمى

اين صدا بسان يك سروش غيبى، چنان نيرويى به او بخشيد كه توانست در برابر سختى‌هاى زندان، مقاومت كند و شكنجه‌گران را ناكام بگذارد.[١٨٠]

زندگى علمى‌

اين دانشمند خستگى ناپذير شيعه، با برپايى جلسات متعدّد علمى و تدريس‌هاى خود، به نشر احاديث و فقه اهل بيت (عليهم السلام) مى‌پرداخت. او با تربيت شاگردان توانا در حديث و فقه، توانست بسيارى از آموزه‌هاى روايى شيعه را به نسل‌هاى بعد، منتقل سازد. برخى از دانشمندان، بر اين باور بودند كه او از فقيه مشهور هم‌دوره‌اش، يعنى يونس بن عبد الرحمان، برتر بوده است.[١٨١]

گاهى بين دانشمندان بزرگ شيعه، در مسائل علمى، اختلاف نظرهايى جدّى رُخ مى‌داد، از ابن ابى عُمَير، درخواست مى‌كردند تا بين آنها داورى كرده، نظر صحيح را باز گويد. نمونه‌اى از اين داورى‌ها، اعلام نظرِ او در مناظره‌اى است كه بين هشام بن حكم و هشام بن سالم، رُخ داد. آن دو در علم كلام وعقايد، در شمارِ بزرگان شيعه بودند و هشام بن سالم، ابن ابى عمير را به عنوان داور علمى پيشنهاد داد.[١٨٢]

محمّد بن ابى عُمَير، در زمينه نگارش كتاب نيز بسيار موفّق بود. او توانست ٩٤ كتاب حديث بنگارد.[١٨٣] اين تعداد نگارش، در قرن دوم هجرى، بسيار قابل توجّه و اهمّيت است. او كتاب‌هاى خود را- كه بسيارْ دقيق نگاشته شده بود- به شاگردانش مى‌آموخت. متأسّفانه، تمام كتاب‌هاى او در حوادث روزگار، از بين رفت. براى نمونه، يكى از دفعاتى كه محمّد را به زندان انداختند، خواهر او از ترس آن كه كتاب‌هاى برادرش به دست مأموران حكومتى بيفتد، آنها را در صندوقچه‌اى در زير خاك، مخفى كرد تا پس از بازگشت دوباره، از آنها استفاده كند. دوره زندان او،

[١٨٠]. رجال ابن داوود، ص ٢٨٧، ش ١٢٥٠.

[١٨١]. رجال الكشى، ص ٥٩١، ش ١١٠٦.

[١٨٢]. همان، ص ٢٧٩، ش ٥٠٠.

[١٨٣]. رجال النجاشى، ص ٣٢٦، ش ٨٨٧