وقتی به همراه علی† از تشییع جنازه عمر فارغ شدیم، او داخل منزلش شد و غسل کرد. سپس بر ما وارد شد و پس از آن که مدتی را به سکوت گذراند، گفت: خدا ندبه‌گر عمر را خیر دهد! همانا دختر ابی‌خثمه راست گفت، آن‌گاه که گفت: دریغا بر عمر! کجی را راست و بیماری را درمان کرد. دریغا بر عمر! پاک جامه و کم عیب از دنیا رفت. دریغا بر عمر! سنت را به پا داشت و فتنه را پشت گذاشت. آن‌گاه علی† گفت: به خدا سوگند! [دختر ابی‌حثمه خود] این جملات را نگفته است، بلکه به او تعلیم دادند. و راست گفت: به خدا قسم! عمر نیکی خلافت را دریافت و شرّ آن را پشت سر گذاشت و این در حالی بود که ‌همراهش به او نگاه می‌کرد. پس در طریق [آخرت] گام نهاد و درنگ نکرد. از دنیا رفت و مردم را در راه‌های گوناگون انداخت [به طوری‌که] گمراه راه نمی‌یابد، و راه یافته به باور نمی‌ رسد. [١]

٢. انساب ‌الاشراف

احمد بن یحیی بلاذری(م٢٧٩ ق) در این کتاب تنها سخنان دختر ابی‌حثمه را آورده و کلام امام علی† را نقل نکرده است. وی به نقل از مداینی می‌نویسد:

المدائنی قال: لما مات عمر ندبته ابنة أبی حثمة[٢] فقالت: واعمراه! أقام الاود و أبرأ العمد و أمات الفتن و أحیا السنن، واعمراه! خرج من الدنیا نقی الثوب بریئاً من العیب؛

[١]. «فَمَا أَقَلَّ مَنْ قَبِلَهَا وَ حَمَلَهَا حَقَّ حَمْلِهَا أُولَئِک الْأَقَلُّونَ عَدَداً وَ هُمْ أَهْلُ صِفَةِ اللَّهِ سُبْحَانَهُ إِذْ يَقُولُ وَ قَلِيلٌ مِنْ عِبادِیََ الشَّكُور؛ چه اندک‌اند پذيرنده و گذارندۀ حقّ پرهيزگاری، شمارشان اندک است و آنان همان‌هايند كه خدا در توصيفشان گفته است: و اندكی از بندگان من سپاسگزارند» (همان، خطبه ١٩١).

[٢]. «وَ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَتَّقِیَ اللَّهَ مَنْ خَاصَمَ؛ آن كه ستيزه‌جوی است، هرگز نمی‌تواند از خدا بترسد.» (همان، قصار ٢٩٨).