با مراجعه به کتبی که به معرفی مصادر نهج البلاغه پرداخته‌اند، در می‌یابیم که گرد‌آورندگان اسناد نهج البلاغه جز تاریخ الطبری کتاب دیگری را به عنوان مصدر خطبه ٢٢٨ معرفی نکرده اند،[١] این در حالی است که با تتبع در منابع تاریخی متوجه می‌شویم که شمار دیگری از عالمان اهل سنت این کلام را نقل کرده‌اند.

١. تاریخ المدینة

ابو زید، عمر بن شُبّه نمیری (م٢٦٢ ق) در تاریخ المدینة ـ که از مهم‌ترین مصادر طبری نیز بوده است ـ

مسنداً از «عبد الله بن مالک بن عیینة»[٢] روایتی نقل می‌کند که بعضی از ابهامات موجود در گزارش سید رضی را بر طرف می‌سازد. ابن عیینه می‌گوید:

لما انصرفنا مع علی من جنازة عمر دخل فاغتسل ثم خرج إلینا فصمت ساعة ثم قال: لله بلاء نادبة عمر لقد صدقت ابنة أبی خثمة حین قالت واعمراه! أقام الاود و أبدأ العهد[٣] واعمراه! ذهب نقی الثوب قلیل العیب واعمراه! أقام السنة و خلّف الفتنة، ثم قال والله ما درّتْ هذا و لکنَّّها قُوِّلَتهُ و صَدَقَتْ، والله لقد أصاب عمر خیرها و خلف

[١]. «ذَهَبَ نَقِیَّ الثَّوْبِ قَلِيلَ الْعَيْب...» (نهج البلاغه، خطبه ٢٢٨).

[٢]. «فصَيّرها فی حـوزة خَشْناء يَغلُظ كَلْمُها و يَخْشُن مَسّها و يَكْثُر العِثار فيها و الإعتذار منها؛ او (ابوبكر) خلافت را در اختيار كسی (عمر) قرار داد كه جوّی از خشونت بود، سخنش تند بود و ملاقات با او رنج آور. اشتباه و لغزش‌های بسياری از او سر می‌زد و زياد عذر خواهی می‌نمود» (همان، خطبه ٣).

[٣]. «أَدَّی إِلَی اللَّهِ طَاعَتَهُ‌ وَ اتَّقَاهُ بِحَقِّهِ...» (همان، خطبه ٢٢٨).