برخی از معاصران این امر را پیشنیاز فهم حدیث و اولین گام برای آن معرفی نموده‌اند به این منظور که معلوم شود، آیا متن حدیث به همین گونه از معصوم† رسیده است یا تصحیفی در کتابت یا در قرائت آن رخ داده است.[١]

بزرگانی مانند میرزای قمی; از کثرت وقوع تصحیف در روایات یاد کرده‌اند.[٢]صاحب الحدائق نسبت به التهذیب شیخ طوسی; می‌گوید: «ما وَقَع له مِن التحریفِ والتصحیفِ ممّا لا یعَدُّ ولا یحصَي».[٣] و نیز در جای دیگری می‌نویسد:

هر کس به تهذیب شیخ مراجعه کند و در روایات آن دقّت ورزد، تصحیف و تحریف موجود در سند و متن اخبار آن را ملاحظه خواهد نمود. کمتر حدیثی از تهذیب پیدا می‌شود که از علت و اختلال در سند یا متن خالی باشد.[٤]

وحید بهبهانی می‌نویسد:

مع أنّا رأینا کثیرا ما وقع فی أخبارنا تقدیمٌ و تأخیرٌ و سقطٌ و اشتباهٌ و تحریفٌ و تصحیفٌ ... إلی غیر ذلک.[٥]

و در جای دیگری می‌گوید:

وأیضاً ربما سَقط مِن الروایه شئٌ، أو وقع تصحیفٌ، أو تحریفٌ، أو زیاده، أو تقدیمٌ، أو تأخیرٌ، أو غیرُ ذلک بل وقعت فی کثیرٍ من أخبارنا، کما لا یخفی علی المطّلع.[٦]

[١]. سورۀ نحل، آیۀ ٤٤: و ما این ذكر [قرآن‌] را به سوی تو فرود آوردیم، تا برای مردم آنچه را به سوی ایشان نازل شده است توضیح دهی، و امید كه آنان بیندیشند.

[٢]. مسند احمد، ج٤، ص١٣١؛ تفسیر المراغی، ج‌١٤، ص١٢٨‌؛ فتح القدیر، ج‌٢، ص١٣٦‌؛ محاسن التأویل، ج‌٤، ص٣٦٧‌. در نقل دیگری آمده است: قال†: «أوتیت القرآن و ما یعدله»؛ تفسیر القرآن الكریم، ج٤، ص٢٧٢‌.

[٣]. بحار الانوار، ج٢٣، ص١٣٢؛ كمال الدین، ج١، ص٢٣٥.

[٤]. وصول الأخیار إلی أصول الأخبار، ص ١١٩.

[٥]. روش فهم حدیث، ص٦٠.

[٦]. القوانین، ج١، ص٤٨٧.