توضيح المسائل: عبادات و معاملات - الحكيم، السيد محمد سعيد - الصفحة ٣٠٤ - فصل اوّل چيزهايى كه به آنها خمس تعلق ميگيرد

مجهول المالك جارى ميشود و بايد آن را پس از نوميد شدن از پيدا كردن صاحبش، از طرف صاحبش به فقير بدهد، و مصمّم باشد كه اگر صاحبش پيدا شود او را راضى كند.

(مسأله ١٥٥٨) اگر مال حرامى كه با مال حلال مخلوط شده، ملك شخص نباشد، بلكه مربوط به عنوان خاص باشد، مانند حقوق شرعى و منافع اموال وقفى كه مصرف معين دارد، در اينجا با پرداخت خمس حلال نمى شود، بلكه بايد به ولى آن مال مراجعه كند و در مورد پرداخت آن با او مصالحه نمايد.

هفتم: مازادِ مخارج سالانه‌

(مسأله ١٥٥٩) چيزى كه از مخارج سالانه خود و خانوادهاش، از ارباح مكاسب، يعنى از درآمد حاصله از كسب، كار، تجارت، زراعت، اجير شدن، گردآورى اشياء مباح و امثال آنها، اضافه بماند، خمس دارد.

(مسأله ١٥٦٠) چيزى كه از طريقى غير از كسب، مانند هبه، حقوق شرعى، سود حاصله از اموال وقفى، مال الوصيّه، مهريّه، ارثى كه- به جهت دور بودن خويشاوندى- غير منتظره بوده، چيزى كه در طلاق خلعى گرفته ميشود و امثال آنها خمس دارد.

(مسأله ١٥٦١) ميراثى كه از خويشاوند نزديك به ارث ميرسد خمس ندارد.

(مسأله ١٥٦٢) تملّك قانونى براى صدق استفاده و وجوب خمس كفايت نمى كند، بلكه تملّك شرعى لازم است، پس اگر زمين مباحى از طرف دولت به كسى واگذار شود، تا آن را به وسيله احيا تملّك نكند، مالك نشده و خمس واجب نيست.