الإيضاحات السَّنيّة للقواعد الفقهية
(١)
٧ ص
(٢)
١٢ ص
(٣)
١٩ ص
(٤)
٢١ ص
(٥)
٢١ ص
(٦)
٢٤ ص
(٧)
٢٥ ص
(٨)
٢٧ ص
(٩)
٣٣ ص
(١٠)
٣٥ ص
(١١)
٤٠ ص
(١٢)
٤٢ ص
(١٣)
٤٥ ص
(١٤)
٥٠ ص
(١٥)
٥١ ص
(١٦)
٥٢ ص
(١٧)
٥٣ ص
(١٨)
٥٦ ص
(١٩)
٥٧ ص
(٢٠)
٦٥ ص
(٢١)
٦٦ ص
(٢٢)
٦٨ ص
(٢٣)
٦٨ ص
(٢٤)
٦٩ ص
(٢٥)
٧٣ ص
(٢٦)
٧٤ ص
(٢٧)
٧٦ ص
(٢٨)
٧٦ ص
(٢٩)
٧٦ ص
(٣٠)
٧٨ ص
(٣١)
٧٩ ص
(٣٢)
٨٢ ص
(٣٣)
٨٢ ص
(٣٤)
٨٤ ص
(٣٥)
٨٥ ص
(٣٦)
٨٧ ص
(٣٧)
٩٢ ص
(٣٨)
٩٣ ص
(٣٩)
٩٤ ص
(٤٠)
٩٥ ص
(٤١)
٩٥ ص
(٤٢)
١٠٢ ص
(٤٣)
١٠٢ ص
(٤٤)
١٠٥ ص
(٤٥)
١٠٩ ص
(٤٦)
١١٣ ص
(٤٧)
١١٤ ص
(٤٨)
١١٤ ص
(٤٩)
١٢٤ ص
(٥٠)
١٣٠ ص
(٥١)
١٣٦ ص
(٥٢)
١٣٨ ص
(٥٣)
١٤٧ ص
(٥٤)
١٥٠ ص
(٥٥)
١٥٦ ص
(٥٦)
١٦٢ ص
(٥٧)
١٦٢ ص
(٥٨)
١٦٣ ص
(٥٩)
١٦٥ ص
(٦٠)
١٦٨ ص
(٦١)
١٦٩ ص
(٦٢)
١٧٠ ص
(٦٣)
١٧٢ ص
(٦٤)
١٧٤ ص
(٦٥)
١٧٦ ص
(٦٦)
١٨١ ص
(٦٧)
١٨٣ ص
(٦٨)
١٨٤ ص
(٦٩)
١٨٧ ص
(٧٠)
١٨٧ ص
(٧١)
١٨٩ ص
(٧٢)
١٩٢ ص
(٧٣)
١٩٧ ص
(٧٤)
١٩٩ ص
(٧٥)
٢٠٠ ص
(٧٦)
٢٠١ ص
(٧٧)
٢٠١ ص
(٧٨)
٢٠٢ ص
(٧٩)
٢٠٢ ص
(٨٠)
٢٠٥ ص
(٨١)
٢٠٦ ص
(٨٢)
٢١٠ ص
(٨٣)
٢١١ ص
(٨٤)
٢١٤ ص
(٨٥)
٢١٤ ص
(٨٦)
٢١٥ ص
(٨٧)
٢١٥ ص
(٨٨)
٢١٩ ص
(٨٩)
٢٢١ ص
(٩٠)
٢٢٨ ص
(٩١)
٢٢٩ ص
(٩٢)
٢٢٩ ص
(٩٣)
٢٣١ ص
(٩٤)
٢٣٢ ص
(٩٥)
٢٣٣ ص
(٩٦)
٢٣٥ ص
(٩٧)
٢٣٩ ص
(٩٨)
٢٤١ ص
(٩٩)
٢٤١ ص
(١٠٠)
٢٤٢ ص
(١٠١)
٢٤٢ ص
(١٠٢)
٢٤٣ ص
(١٠٣)
٢٤٥ ص
(١٠٤)
٢٤٦ ص
(١٠٥)
٢٤٦ ص
(١٠٦)
٢٤٨ ص
(١٠٧)
٢٥٠ ص
(١٠٨)
٢٥٠ ص
(١٠٩)
٢٥٤ ص
(١١٠)
٢٥٤ ص
(١١١)
٢٥٤ ص
(١١٢)
٢٥٥ ص
(١١٣)
٢٥٦ ص
(١١٤)
٢٥٨ ص
(١١٥)
٢٦٠ ص
(١١٦)
٢٦٠ ص
(١١٧)
٢٦٣ ص
(١١٨)
٢٦٨ ص
(١١٩)
٢٦٩ ص
(١٢٠)
٢٦٩ ص
(١٢١)
٢٧٠ ص
(١٢٢)
٢٧٢ ص
(١٢٣)
٢٧٤ ص
(١٢٤)
٢٧٥ ص
(١٢٥)
٢٧٥ ص
(١٢٦)
٢٧٥ ص
(١٢٧)
٢٧٧ ص
(١٢٨)
٢٧٨ ص
(١٢٩)
٢٧٩ ص
(١٣٠)
٢٨١ ص
(١٣١)
٢٨٢ ص
(١٣٢)
٢٨٤ ص
(١٣٣)
٢٨٥ ص
(١٣٤)
٢٨٥ ص
(١٣٥)
٢٨٥ ص
(١٣٦)
٢٨٥ ص
(١٣٧)
٢٨٥ ص
(١٣٨)
٢٨٦ ص
(١٣٩)
٢٨٧ ص
(١٤٠)
٢٨٧ ص
(١٤١)
٢٨٨ ص
(١٤٢)
٢٨٩ ص
(١٤٣)
٢٨٩ ص
(١٤٤)
٢٨٩ ص
(١٤٥)
٢٩٠ ص
(١٤٦)
٢٩٠ ص
(١٤٧)
٢٩٤ ص
(١٤٨)
٢٩٥ ص
(١٤٩)
٢٩٨ ص
(١٥٠)
٣٠٣ ص
(١٥١)
٣٠٣ ص
(١٥٢)
٣٠٤ ص
(١٥٣)
٣٠٦ ص
(١٥٤)
٣٠٧ ص
(١٥٥)
٣١١ ص
(١٥٦)
٣١٣ ص
(١٥٧)
٣١٤ ص
(١٥٨)
٣١٥ ص
(١٥٩)
٣١٩ ص
(١٦٠)
٣٢٢ ص
(١٦١)
٣٢٤ ص
(١٦٢)
٣٢٤ ص
(١٦٣)
٣٢٥ ص
(١٦٤)
٣٣٠ ص
(١٦٥)
٣٣٠ ص
(١٦٦)
٣٣٢ ص
(١٦٧)
٣٣٥ ص
(١٦٨)
٣٣٦ ص
(١٦٩)
٣٣٧ ص
(١٧٠)
٣٤٣ ص
(١٧١)
٣٤٦ ص
(١٧٢)
٣٤٧ ص
(١٧٣)
٣٤٨ ص
(١٧٤)
٣٥٣ ص
(١٧٥)
٣٥٤ ص
(١٧٦)
٣٥٦ ص
(١٧٧)
٣٦٠ ص
(١٧٨)
٣٦٣ ص
(١٧٩)
٣٦٦ ص
(١٨٠)
٣٦٦ ص
(١٨١)
٣٦٨ ص
(١٨٢)
٣٧١ ص
(١٨٣)
٣٧٥ ص
(١٨٤)
٣٨٢ ص
(١٨٥)
٣٨٤ ص
(١٨٦)
٣٨٦ ص
(١٨٧)
٣٨٦ ص
(١٨٨)
٣٨٧ ص
(١٨٩)
٣٨٩ ص
(١٩٠)
٣٩١ ص
(١٩١)
٣٩١ ص
(١٩٢)
٣٩٢ ص
(١٩٣)
٣٩٣ ص
(١٩٤)
٣٩٤ ص
(١٩٥)
٣٩٤ ص
(١٩٦)
٣٩٥ ص
(١٩٧)
٣٩٦ ص
(١٩٨)
٣٩٨ ص
(١٩٩)
٤٠١ ص
(٢٠٠)
٤٠٢ ص
(٢٠١)
٤٠٣ ص
(٢٠٢)
٤٠٤ ص
(٢٠٣)
٤٠٤ ص
(٢٠٤)
٤٠٦ ص
(٢٠٥)
٤٠٧ ص
(٢٠٦)
٤٠٩ ص
(٢٠٧)
٤١١ ص
(٢٠٨)
٤١٢ ص
(٢٠٩)
٤١٤ ص
(٢١٠)
٤١٧ ص
(٢١١)
٤١٨ ص
(٢١٢)
٤١٨ ص
(٢١٣)
٤١٩ ص
(٢١٤)
٤٢٢ ص
(٢١٥)
٤٢٣ ص
(٢١٦)
٤٢٤ ص
(٢١٧)
٤٢٥ ص
(٢١٨)
٤٢٥ ص
(٢١٩)
٤٢٩ ص
(٢٢٠)
٤٣٥ ص
(٢٢١)
٤٣٧ ص
(٢٢٢)
٤٣٨ ص
(٢٢٣)
٤٤٢ ص
(٢٢٤)
٤٤٦ ص
(٢٢٥)
٤٤٨ ص
(٢٢٦)
٤٤٨ ص
(٢٢٧)
٤٤٩ ص
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص

الإيضاحات السَّنيّة للقواعد الفقهية - السبحاني، الشيخ جعفر - الصفحة ٨٦

بقي الكلام في الكافرين، وهو جمع كافر ويراد به خلاف المسلم، فمَن اعترف بتوحيده سبحانه ورسالة نبيّه الخاتم ومعاد يوم القيامة فهو داخل في حظيرة الإسلام حسب ما رواه مسلم في صحيحه في يوم خيبر حيث سأل الإمام علي (عليه السلام)رسول الله (صلى الله عليه وآله وسلم): على مَ أقاتلهم؟ فقال النبي (صلى الله عليه وآله وسلم): «قاتلهم حتّى يشهدوا أن لا إله إلاّ الله وأنّ محمداً رسول الله، فإذا فعلوا ذلك فقد منعوا منك دماءهم وأموالهم إلاّ بحقّها، وحسابهم على الله»[١].

وبذلك تبيّن أنّ المراد من المؤمنين هم المسلمون عامّة، أي مَن تجمعهم الكلمات الثلاث. فمن أنكر واحداً من هذه الأُصول فهو كافر.

ثم إنّ مناسبة الحكم والموضوع (عزّة المؤمنين وذلّة الكافرين)، يقتضي أن يكون المراد هو عموم السلب لا سلب العموم، فكلّ مورد يلزم من العمل بالحكم الشرعي علوّ الكافر على المؤمن وسلطته عليه أو تضرّر المؤمنين فهذا الحكم الشرعي غير نافذ في الشريعة الإسلاميّة ، وعندئذ تَصبح قاعدة «نفي السبيل» كمثل قاعدة لا ضرر ولا حرج، حاكمة على الأدلّة الأوّلية، فكما أنّ حديث لا ضرر أو لا حرج يحدّد الأحكام الواقعية فهكذا هذه القاعدة تحدّد الأحكام الأوّلية، وكما أنّه إذا لزم العمل بالحكم الواقعي الضرر أو الحرج فهو غير مجعول فهكذا كلّ حكم شرعي إذا استلزم إطلاقه تسلّط الكافر على المؤمن فهو غير مجعول، وعلى هذا لا ولاية للكافر على المسلم، فلو وقف أرضاً على المسلمين فالتولية ابتداءً وبقاءً إنّما هي للمسلم لا للكافر، حتّى أنّ الفقهاء منعوا تزويج الكافر من المسلمة بحجّة أنّه يوجب سلطة الزوج على الزوجة، لقوله تعالى: (اَلرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ بِمَا فَضَّلَ


[١] صحيح مسلم: ٧ / ١٢١، باب فضائل علي(عليه السلام).