اجتمع آل محمّد [١]على الجهر ببسم اللّه الرّحمن الرّحيم و على قضاء ما فات من الصّلاة فى اللّيل بالنّهار،و على قضاء ما فات فى النّهار باللّيل،و على أن يقولوا في اصحاب النّبى-صلّى اللّه عليه و آله و سلّم-أحسن قول، گفت:آل محمّد -عليهم السّلام-اجماع كردند بر آنكه آواز بر بايد داشتن بدين آيت و بر قضاى نماز شب به روز بايد كردن،و قضاى نماز روز به شب.و در صحابۀ رسول-عليه السّلام-و رضى عنهم-خير بايد گفتن،و در سبب نزول اين آيت كه: وَ لاٰ تَجْهَرْ بِصَلاٰتِكَ وَ لاٰ تُخٰافِتْ بِهٰا [٢]...،آورده‌اند كه:رسول-صلّى اللّه عليه و آله و سلّم-به مكّه چون نماز كردى،آواز بلند برداشتى به [٣]بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ [٤].آنگه مشركان گفتند:

رحمان يمامه را مى‌خواند،يعنى مسيلمۀ كذّاب را.رسول-صلّى اللّه عليه و آله و سلّم- آواز نرم كرد به اين آيت چنان كه كس نمى‌شنيد،حق‌تعالى اين آيت فرستاد: وَ لاٰ تَجْهَرْ بِصَلاٰتِكَ وَ لاٰ تُخٰافِتْ بِهٰا [٥]...،يعنى و لا تجهر بصلاتك جهرا يسمعه المشركون فيستهزءون و لا تخافت بها اخفاتا لا يسمعه أصحابك و ابتغ بين ذلك سبيلا.اكنون به تفسير آيت ابتدا كنيم.

قوله-تعالى و تقدّس: بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ [٦]،آيتى است-چنان كه بيان كرديم-و«با»تعلّق دارد به محذوفى،براى آن‌كه حرف جرّ را لا بد متعلّقى بايد،و آن محذوف يا خبر باشد از او[٩-پ]جلّ جلاله-يا امر باشد ما را.تقدير خبر چنين باشد كه:أبدأ بسم اللّه ،ابتدا مى‌كنم اين كتاب مجيد را به نام خدا [٧].و امر چنين باشد كه:ابدءوا بسم اللّه ،ابتدا كنى به كارها به نام من.و رسول-صلّى اللّه عليه و آله و سلّم-مى‌گويد:

كلّ أمر ذي بال لم يبدأ فيه ببسم اللّه الرّحمن الرّحيم فهو ابتر، هر كار كه آن را قدرى و منزلتى باشد [٨]،ابتداى آن كار نه به نام او كنند،آن كار ابتر و بريده [٩]باشد.و خداى تعالى ما را در چند جايگاه فرمود كه:ابتدا كنيم به اين نام در قرائت في قوله تعالى: اِقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ [١٠]...،و در ذبح في قوله تعالى:

[١] .همۀ نسخه بدلها+عليهم السّلام.

[٢] [٥] .سورۀ بنى اسرائيل(١٧)آيۀ ١١٠.

[٣] .همۀ نسخه بدلها+قرائت.

[٤] [٦] .سورۀ فاتحة الكتاب(١)آيۀ ١.

[٧] .مج،دب،لب،فق،وز،مر:خود.

[٨] .فق،مر+و.

[٩] .فق،مر:دم‌بريده.

[١٠] .سورۀ علق(٩٦)آيۀ ١.