روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٨ - سورة فاتحة الكتاب
نمىخوانى در قرآن: يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلّٰهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذٰا دَعٰاكُمْ لِمٰا يُحْيِيكُمْ [١]...،گفت:ندانستم [٢]،توبه كردم دگر [٣]مانند اين نكنم.رسول-عليه الصّلاة و السّلام-گفت:يا ابىّ!خواهى كه تو را سورتى بياموزم كه در تورات و انجيل [٤]و قرآن مثل آن نيست [٥]؟گفتم:آرى يا رسول اللّه؟آنگه [٦]برخاست [٧]و دست من گرفت تا از مسجد بيرون آيد [٨].من گفتم:يا رسول اللّه!آن سورت كه مرا گفتنى و وعده دادى [٩]؟مرا گفت:در نماز چه [١٠]خوانى؟گفتم:امّالكتاب.گفت:
هى هى،آن آن است.
آنگه گفت:به آن خداى كه [١١]جان محمّد [١٢]به امر اوست كه در تورات و انجيل و زبور و قرآن مانند اين سورت نيست.
از مجاهد روايت كردند كه او گفت:ابليس چهار بار بناليد:يكبار كه لعنتش كرد [١٣]،و يكبار كه از بهشتش به در كرد [١٤]،و يكبار كه رسول را-صلّى اللّه عليه و آله و سلّم-به رسالت فرستاد،و يكبار كه سورت فاتحه فرود [١٥]آمد.
و از جمله شرف اين سورت آن است كه نماز درست نباشد الّا به اين سورت،و هيچ سورت و آيت به جاى اين بنهايستد [١٦]،و اين مذهب ماست و مذهب شافعى و سفيان ثورى [١٧].و مذهب اصمّ و الحسن بن صالح آن است كه:خواندن اين سورت در نماز سنّت [١٨]است.و مذهب بو حنيفه [١٩]مقدار يك آيت واجب است.و ابو يوسف و محمّد گفتند:سه آيت.
[١] .سورۀ انفال(٨)آيۀ ٢٤.
[٢] .مب،مر+يا رسول اللّه.
[٣] .همۀ نسخه بدلها:كه ديگر.
[٤] .همۀ نسخه بدلها+و زبور.
[٥] .دب:نباشد.
[٦] .مب،مر+رسول-صلّى اللّه عليه آله.
[٧] .اساس:برخواست.
[٨] .همۀ نسخه بدلها:آمد.
[٩] .دب،آج،لب:بفرما،مب،مر+كدام است بفرماى.
[١٠] .همۀ نسخه بدلها+مى.
[١١] .مب،مر:گفت به حق خدايى كه مرا به حق به خلقان فرستاد كه.
[١٢] [١٤] .همۀ نسخه بدلها:بيرون كرد.
[١٣] .مج،دب،آج،لب،فق،وز+خداى تعالى.
[١٥] .مج،فق،وز:فرو.
[١٦] .بنهايستد/بنايستد.
[١٧] .همۀ نسخه بدلها+و مالك و احمد و اسحاق و ابو ثور.
[١٨] .همۀ نسخه بدلها:مستحب.
[١٩] .همۀ نسخه بدلها:ابو حنيفه.