روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢١٠ - ترجمه

ابن على-عليه السّلام [١]-و براى آنش زيارت اربعين خوانند كه،جابر عبد اللّه انصارى صاحب [٢]رسول اللّه از پس چهل روز از دفن او،زيارت [٣]كرد،و پيش از او كس نيارست [٤]بود كردن،و انگشترى به دست راست داشتن،و پيشانى در خاك ماليدن در سجدۀ شكر،و آواز برداشتن به بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ ،آنجا كه آواز بر بايد داشتن در نماز.

چون قديم-جلّ جلاله-تقرير [٥]فضل و علم آدم كرد با [٦]فريشتگان و ايشان اعتراف دادند و انقياد نمودند،حق‌تعالى گفت:اكنون آدم را سجده كنى.

علما در آن سجده خلاف كردند.بعضى گفتند:سجده عبادت بود،و آدم در ميانه قبله بود،و سجده خداى را بود.و بعضى دگر گفتند:آدم امام بود،آدم سجده خداى را كرد و ايشان به متابعت آدم خداى را سجده كردند [٧]براى آن اقتدا به آدم، حوالۀ سجده به آدم آمد.قول درست آن است كه:سجده،سجدۀ تعظيم و اجلال بود، و آدم را بود على الحقيقة لظاهر قوله تعالى: اُسْجُدُوا لِآدَمَ ،و نگويند:سجدت للقبلة [٨]و لا للامام،و انّما يقال:الى القبلة،نبينى كه خداى تعالى هركجا سجده به خود حوالت كرد،به«لام»تخصيص كرد،في قوله: وَ اسْجُدُوا لِلّٰهِ الَّذِي خَلَقَهُنَّ [٩]... ، أَلاّٰ يَسْجُدُوا لِلّٰهِ الَّذِي [١٠]... ، وَ يُسَبِّحُونَهُ وَ لَهُ يَسْجُدُونَ [١١]،و براى اين «لام»نشايد گفتن كه خداى تعالى قبله است.دگر آن‌كه:اگر آدم را در آن سجده فضيلتى و مزيّتى نبود بر آنان كه [١٢]سجده كردند [١٣]او را ابليس استنكاف و استكبار نكردى،چه او ساليان بسيار خداى را سجده كرده بود،اگرچه به نفاق بود عبادت او، و اين آيت دليل مى‌كند بر تفضيل پيغامبران بر فريشتگان[٥٨-پ]عليهم السّلام و الصّلاة-چه در حكمت [١٤]نبود فاضل را فرمودن تا مفضول را به غايت و نهايت تعظيم.