عطا روايت كند از ابو هريره كه رسول-صلّى اللّه عليه و آله و سلّم-گفت:خدا را -جلّ جلاله-صد جزو [٢]رحمت است،نود و نه در خزانۀ رحمت ذخيره كرد،و يك جزو بر همۀ اهل دنيا مفرّق [٣]كرد،هر رحمتى و رقّتى [٤]و شفقتى و عطفى [٥]كه در جهان هست،از آن يك جزو رحمت است.چون فرداى قيامت باشد،اين جزو پراگنده جمع كند و با آن [٦]ضمّ كند و جمله صد جزو رحمت بيارد و بر سر گناهكاران امّت احمد [٧]بدارد،تا [٨]در خبر است كه:در قيامت خداى تعالى را چندان رحمت باشد كه ابليس نيز طمع دارد [٩]و اگرچه هرگز رحمت خداى تعالى بدان ملعون نرسد.

ضحّاك گفت:رحمان بأهل السّماوات،و رحيم باهل الارض،گفت:

رحمان باهل السّماء حين أسكنهم السّماوات و طوّقهم الطاعات و قطع عنهم المطاعم و اللّذّات،و رحيم باهل الارض حين أرسل اليهم الرّسل و انزل عليهم الكتب.

عكرمه گفت:رحمان است به يك رحمت،و رحيم است به صد رحمت،از آن خبر كه گفتيم.

عبد اللّه المبارك گفت:رحمان است،چون خواهد ببخشد.رحيم است،چون بخواهند خشم نگيرد [١٠].

در خبر است كه:چون بنده دو ركعت نماز كند و از خداى تعالى حاجتى نخواهد،خداى تعالى گويد:بندۀ من از من مستغنى شده است.

ابو بكر ورّاق گفت:رحمان است به اعطاى نعماء و آلاء،و رحيم است به

[١] .اساس:يمامه كذّاب،به قياس با نسخۀ مج،و ديگر نسخه بدلها،تصحيح شد.

[٢] .مب:جزء.

[٣] .مج،مب،مر:متفرّق.

[٤] .فق،مر:رأفتى.

[٥] .مب،مر:عطوفتى.

[٦] .مب،مر+نود و نه جزو.

[٧] .همۀ نسخه بدلها:محمّد.

[٨] .فق،مر+غايتى كه.

[٩] .همۀ نسخه بدلها:طمع در رحمت كند.

[١٠] .مج،دب،وز:نخواهد خشم گيرد،آج،لب،فق،مب،مر:نخواهد كه خشم گيرد.