يكى آن‌كه«انّ الذين [٢]»مؤمنانند،و«من آمن»،راجع است با دگر اصناف جز آن‌كه«منهم»مضمر است اين جا تا به او تخصيص افتد،و حذف او براى دلالت كلام كرد بر او چنان كه هم در اين سورت گفت و«منهم»اظهار كرد في قوله: وَ ارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَرٰاتِ مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللّٰهِ [٣].

جواب ديگر آن است كه:«انّ الّذين آمنوا»،نه [٤]حقيقت است،معنى آن است كه:اظهروا الايمان بالسنتهم [٥]و اضمروا الكفر [٦]في قلوبهم،چنان كه در دگر آيت گفت: مِنَ الَّذِينَ قٰالُوا آمَنّٰا بِأَفْوٰاهِهِمْ وَ لَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُمْ [٧]... ،و چنان كه در دگر آيت گفت: يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمِنُوا بِاللّٰهِ [٨]... ،و معنى آن است كه:يا ايّها الّذين اظهروا الايمان بالسنتهم [٩]آمنوا بقلوبكم.

جواب سيم [١٠]آن است كه:مراد به«من آمن»،آن است كه من ثبت على ايمانه و استقام عليه،كما قال تعالى: إِنَّ الَّذِينَ قٰالُوا رَبُّنَا اللّٰهُ ثُمَّ اسْتَقٰامُوا [١١]... ،بيانش آن است كه،جزاى هر دو گروه اين است در آخر آيت كه گفت: فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لاٰ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لاٰ هُمْ يَحْزَنُونَ ،و در آخر آن آيت گفت: تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلاٰئِكَةُ أَلاّٰ تَخٰافُوا وَ لاٰ تَحْزَنُوا [١٢].

و«من»لفظى است صالح واحد [١٣]و تثنيه [١٤]و جمع را مذكّر و مؤنّث را،امّا در واحد في قوله: وَ مِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ [١٥]،و در جمع: وَ مِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُونَ إِلَيْكَ [١٦]... ،و در مؤنّث: وَ مَنْ يَقْنُتْ مِنْكُنَّ لِلّٰهِ وَ رَسُولِهِ وَ تَعْمَلْ صٰالِحاً نُؤْتِهٰا أَجْرَهٰا مَرَّتَيْنِ [١٧]... ،و در تثنيه فرزدق گفت:

[١] .آج،لب:از ايشان به جواب،مب:به جواب گوييم ايشان را.

[٢] .همۀ نسخه بدلها+آمنوا.

[٣] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ١٢٦.

[٤] .همۀ نسخه بدلها+بر.

[٥] .لب،فق،مب:السنتكم.

[٦] .مر:اظهروا الكفر.

[٧] .سورۀ مائده(٥)آيۀ ٤١.

[٨] .سورۀ نساء(٤)آيۀ ١٣٦.

[٩] .همۀ نسخه بدلها،بجز مج،وز:السنتكم.

[١٠] .مج،دب،آج،لب،وز:سه‌ام.

[١١] [١٢] .سورۀ فصّلت(٤١)آيۀ ٣٠.

[١٣] [١٤] .مج،دب،آج،لب،فق،وز،مب+را.

[١٥] .سورۀ انعام(٦)آيۀ ٢٥.

[١٦] .سورۀ يونس(١٠)آيۀ ٤٢.

[١٧] .سورۀ احزاب(٣٣)آيۀ ٣١.