روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٦٨ - ترجمه
گفت:اين آتش براى كافران بچاردهام [١]-و السّلام [٢].
[سوره البقرة (٢): آیه ٢٥]
وَ بَشِّرِ اَلَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا اَلصّٰالِحٰاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنّٰاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا اَلْأَنْهٰارُ كُلَّمٰا رُزِقُوا مِنْهٰا مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقاً قٰالُوا هٰذَا اَلَّذِي رُزِقْنٰا مِنْ قَبْلُ وَ أُتُوا بِهِ مُتَشٰابِهاً وَ لَهُمْ فِيهٰا أَزْوٰاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَ هُمْ فِيهٰا خٰالِدُونَ (٢٥)
[ترجمه]
مژده ده آنان را كه بگرويدند و كارهاى نيك كردند،ايشان راست بهشتهايى كه مىرود از زير آن جويها.هرگه كه روزى دهند ايشان را از آن ميوهاى روزيى،گويند:اين آن است كه ما را روزى دادند پيش از اين آرند به ايشان آن را مانند يكديگر،و ايشان را بود در آنجا حوريانى [٣]پاكيزه،و ايشان در آنجا هميشه باشند.
چون قديم-جلّ جلاله-وصف عذاب دوزخيان بكرد و آنان كه كفر آرند به خداى-عزّ و جلّ-در عقب آن طرفى ثواب مؤمنان و مطيعان [٤]بگفت [٥]تا از هر دو طريق،هم از طريق ترغيب و هم از طريق ترهيب دعوت كرده باشد تا مكلّفان را داعى قوىتر باشد به فعل طاعات و اجتناب كفر و مقبّحات.
فقال: وَ بَشِّرِ ،مژده ده.بشارت خبرى باشد متضمّن نفع،مخبر را [٦]،و در نفع و خير حقيقت باشد و در عذاب و مضرّت مجاز بود،چنان كه حقتعالى گفت:
فَبَشِّرْهُمْ بِعَذٰابٍ أَلِيمٍ [٧] ،و در لغت هم خبرى باشد كه اثر آن از مسرّت و مسائت بر بشره پيدا شود.و براى آن گفتم كه در اوّل حقيقت است و در دوم مجاز،كه عرف [٨]اين لفظ را محقّق كرده است به خبرى [٩]كه متضمّن مسرّت و نفع باشد.و اگر بر اصل وضع مانده بودى،در هر دو حقيقت بودى از روى استعمال و اشتقاق.و«بشره»، بيرون پوست آدمى بود،و«بشر»،اسم جنس است مر آدمى را،و«مباشرت»،مسّ
[١] .كذا:در اساس و وز«بچاردهام»،(چ،با سه نقطه)،مج،دب،آج،لب،فق:بجاردهام،مب،مر:مهيّا كردهام.
[٢] .آج،لب،فق:و اللّه اعلم،مب،و اللّه اعلم بالصّواب قوله تعالى،مر:و اللّه اعلم بمراده قوله تعالى.
[٣] .مج،دب،وز:جفتانى.
[٤] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:مطمئنان.
[٥] .دب،آج،لب،فق:بكند،مب،مر:مىكند.
[٦] .همۀ نسخه بدلها+چنان كه اثر آن بر بشرۀ او پيدا شود.
[٧] .سورۀ آل عمران(٣)آيۀ ٢١.
[٨] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:عرب.
[٩] .مج،آج،لب،فق،مب،مر:چيزى،دب:خيرى.