روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٦٠ - ترجمه
و قال جرير:
أ تيما تجعلون إلىّ ندّا
و ما تيم لذي حسب نديد
اى نظير.
و مفضّل بن سلمه گفت:«ندّ»،«ضدّ»باشد،من قولهم:ندّ البعير اذا نفر،و بعير ندود،اى نفور،براى آنكه اضداد متنافر باشند و معنى متقارب است.با خداى تعالى مثل فرومىآريد [١]،يا [٢]ضدّ فرومداريد.مراد به هر دو انبازى است در عبارت، يعنى با خداى تعالى شريك مگوييد چه اگر خداى را-تعالى عن ذلك[٤٠-ر]علوّا كبيرا-مثلى بودى،چون ضدّى بودى با او در منازعت و ممانعت.پس معنى يكى است با تضادّ لفظين-چنان كه بينى [٣].
وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ ،در او چند قول است:يكى آنكه شما مىدانى [٤]كه اين جمله كه خداى تعالى بر شمرد،خداى آفريده است و جز خداى بر اين قادر نيست.و اين بتان كه شما انباز گرفتى آن را با خداى تعالى اين نتوانند كردن.
قولى ديگر آن است كه:شما مىدانى [٥]كه با خداى تعالى،ضدّ و ندّ در نخورد و سزا نبود،و لكن جحود مىكنى.
و قولى ديگر آن است كه:شما عاقلانى،خير و شر خود مىدانى،و امر معاش و صنايع و وجوه منافع مىشناسى،كه [٦]اين جا مىرسى [٧]،چرا عقل كار نمىبندى و نظر نمىكنى [٨]!
[سوره البقرة (٢): آیات ٢٣ تا ٢٤]
وَ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِمّٰا نَزَّلْنٰا عَلىٰ عَبْدِنٰا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ وَ اُدْعُوا شُهَدٰاءَكُمْ مِنْ دُونِ اَللّٰهِ إِنْ كُنْتُمْ صٰادِقِينَ (٢٣) فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا وَ لَنْ تَفْعَلُوا فَاتَّقُوا اَلنّٰارَ اَلَّتِي وَقُودُهَا اَلنّٰاسُ وَ اَلْحِجٰارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكٰافِرِينَ (٢٤)
[ترجمه]
و اگر مىباشى در شك از آنچه ما فرستاديم بر بندهمان بياريد سورتى از مانند اين و بخواهى [٩]گواهانتان را بجز خداى،
[١] [٥] .همۀ نسخه بدلها:مداريد.
[٢] .اساس:تا،به قياس با نسخۀ مج و اتّفاق نسخه بدلها تصحيح شد.
[٣] .اساس:يعنى،با توجّه به مج تصحيح شد،مب،مر:مىبينى.
[٤] .دانى/دانيد.
[٦] .مج،آج،لب:اگر.
[٧] .مىرسى/مىرسيد.
[٨] .نمىكنى/نمىكنيد.
[٩] .مج،آج،لب،فق:بخوانى/بخوانيد.