٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١٥ - نكتهها (١٣) رضا مختارى

بنابراين، براى اينكه از تعبير مطابق قرآن كريم و روايات شريفه پيروى شود بايد گفت: «نماز قصر» يا «نماز كوتاه»، نه تعبير من درآوردى و نادرست و احياناً موهن «نماز شكسته»؛ زيرا غالباً تعبير «نماز را شكستن» به معناى ابطال نماز به كار مى‌رود. امير خسرو گويد:

ره غلط شد عنان بگردانم قبله كژ شد نماز بشكستم. (١٠)

نكته ٥٤. تعبير مسامحه‌آميز و بلكه نادرست ديگرى كه در متون فقهى پيشينيان نيست و در دهه‌هاى اخير به رسايل عمليه راه يافته است، تعبيرى است كه در بحث شكيات نماز به كار مى‌رود و شك در شمار ركعات را به «شكهاى باطل» و «شكهاى صحيح» تقسيم مى‌كنند كه درست يا دقيق نيست. شك صحيح و باطل معنايى ندارد بلكه چون برخى از شكها موجب بطلان نماز مى‌شود و برخى اين گونه نيستند، بايد گفت: «شكهاى مُبطِل» و «شكهاى غير مُبِطل» نه صحيح و باطل.

چنين تعبيرى در متون فقهى گذشتگان ديده نمى‌شود؛ از جمله شيخ بهايى (م١٠٣٠) در جامع عباسى. همچنين حاجى كلباسى (م ١٢٦١) در نخبه تعبير «مبطل» دارد:

«شك در نماز چهار ركعتى نيز مبطل است مگر در هشت صورت».

ولى شيخ انصارى (م١٢٨١) در صراط النجاة مى‌نويسد:

شكيات بيست و يك قسم است: پنج قسم آن اعتبار ندارد... و هشت صورت آن باطل است... و هشت صورت ديگر باطل نيست. (١١)

همچنين صاحب عروه با اينكه در آغاز بحث «فصل في الشك في الركعات» به طور صحيح مى‌گويد: «الشكوك الموجبة لبطلان الصلاة ثمانية» (١٢)؛ در ادامه بحث تعبير «الشكوك الصحيحة» و «الشكوك الباطلة» را مكرّر به كار مى‌برد؛ از جمله: «الشكوك


(١٠) لغت نامه دهخدا، ج١٤، ص٢٢٧٣٤، «نماز شكستن».
(١١) صراط النجاة، ص١٦٩ و ١٧٠، مسأله ٦٦١.
(١٢) العروة الوثقى، ج٣، ص٢٤٢، مسأله ١.