فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٦ - ولايت الهى و حکومت اسلامى محمد مؤمن قمى آیت الله
الملك و قد ارسل إلى طائفة قلّوا أوكثروا كيونس، قال اللّه ليونس:(وَأرسلناهُ إلى مِائة ألف أو يزيدون) قال : يزيدون ثلاثين ألفاً، و عليه امام، و الذي يرى في نومه و يسمع الصوت و يعاين في اليقظة و هو امام مثل أولى العزم، و قد كان إبراهيم نبيّاً و ليس بإمام حتّى قال اللّه:(إنّى جاعلك للنّاس إماماً، قال: وَ من ذُرّيّتي) فقال اللّه:(لاينالُ عهدي الظّالمين) من عبد صنماً أو وثناً لايكون إماماً (١)؛
امام صادق(ع) فرمود: پيامبران و رسولان الهى چهار طبقه هستند:
١. پيامبرى كه تنها براى خود، پيامبر است و وظايف شخص خود را از خدا دريافت مىكند و به ديگران كارى ندارد.
٢. پيامبرى كه در خواب مىبيند و صدا را مىشنود ولى فرشته او را در بيدارى نمىبيند و براى احدى مبعوث نشده و خود رهبر و امام دارد همانگونه كه حضرت ابراهيم، امام حضرت لوط بود.
٣. پيغمبرى كه در خواب مىبيند و صدا را مىشنود و فرشته را با چشم مىبيند و براى گروهى ـ كم باشند يا زياد ـ مبعوث شده است؛ مانند يونس(ع) كه خداوند در باره او فرمود: «ما او را براى صد هزار، بلكه بيشتر فرستاديم»، و براى او امامى بود.
٤. پيغمبرى كه هم در خواب مىبيند و هم صدا را مىشنود و هم در بيدارى فرشته را با چشم مىبيند و او امام است؛ مانند: پيامبران اولوا العزم. ابراهيم مدّتى پيامبر بود ولى امام نبود تا اين كه خدا فرمود: «به راستى من تو را امام قراردادم، عرض كرد: از نسل من هم؟ خداوند فرمود: عهد من به مردم ستمكار نخواهد رسيد»، يعنى هركس بتى پرستيده باشد امام نمىشود.
در كتاب كافى از جابربن يزيد جعفى از امام باقر(ع) روايتى نقل شده است كه فرمودند:
إنّ اللّه اتّخذ إبراهيم عبداً قبل أن يتّخذه نبيّاً و اتخذه نبيّاً قبل أن يتّخذه رسولاً، و
(١) الكافي، باب طبقات الأنبياء و الرسل و الائمة، ج١، ص١٧٥، ح١.