٢. روزه واجب: قطع روزه قضاى ماه رمضان بعد از زوال حرام است، (٩٣) ولى قطع روزه رمضان مطلقاً حرام است؛ (٩٤) چون واجب معين است. چنانكه هر روزه واجبى به عنوان قضا يا كفاره يا نذر و مانند آن در صورتى كه وقتش مضيّق باشد اتمام (٩٥) آن در واجب و قطع آن از باب اين كه تفويت واجب است، حرام است. اما قطع روزه مستحبى بى ترديد، جايز است. (٩٦)

٣- اعتكاف: فقها در مورد اعتكاف بين واجب معيّن و واجب موسّع يا اعتكاف مستحب تفصيل داده‌اند. قطع اعتكاف واجب معين را به مجرد شروع در آن حرام دانسته‌اند؛ چون موجب تفويت واجب مضيّق مى‌شود. اما قطع اعتكاف واجب موسّع و اعتكاف مستحبى اگر دو روز از شروع آن گذشته باشد جايز است و اگر بيش از دو روز از آن گذشته باشد، جايز نيست . (٩٧)

٤. حج وعمره: ابطال هر دو حرام و اتمامشان بعد از شروع در اعمال آنها واجب است و بر آن به آيه {واتمّواالحجَّ والعمرةَ للّه‌} (٩٨) استدلال شده است (٩٩).

قاعده حرمت ابطال عبادت :

از آنچه گذشت واضح شد كه قاعده اوّليه در اعمال عبادى، عدم حرمت ابطال آن است مگر آن كه دليل بر حرمتش وجود داشته باشد. با اين حال ادعا شده كه در اين زمينه قاعده فقهى مشهورى وجود دارد به نام «قاعده حرمت ابطال اعمال عبادى». (١٠٠) بيان اين

(٩٣) مسالك الافهام، ج٢، ص٦٧؛ مدارك الأحكام، ج٦ص، ٢٣٠.
(٩٤)مهذب، ج١، ص١٩١؛ عروة الوثقى، ج٣، ص٦١١؛ مستند العروه(كتاب صوم)، ج١، ص٣٣١.
(٩٥) ايضاح الفوائد في شرح اشكالات القوائد، ج٤، ص١٠٠؛ الروضة البهيه، ج٢، ص١١٨و١١٩.
(٩٦) المعتبر في شرح المختصر، ج٢، ص٧١٩ ؛ مجمع الفائدة و البرهان، ج٥، ص١٧٨ و ١٧٩.
(٩٧) عروة الوثقى، ج٣، ص٦٩١، م٣٩.
(٩٨) بقره، آيه ١٩٦.
(٩٩) الدروس الشرعيه، ج١، ص٤٤١ و٤٤٢؛ تحرير الوسيله، ج١، ص٤٢١، م٢؛ مستند العروه(كتاب صوم)، ج٢، ص٤٤٢.
(١٠٠) عناوين الفقهيه، ج١، ص٥٥٠؛ قواعد الفقهيه(بجنوردى)، ج٥، ص٢٥١.