در عين حال، شيخ طوسى بر خلاف سيد مرتضى و شيخ مفيد، خبر واحد ثقه را معتبر مى‌دانست (٣٦) و به همين دليل در احراز وثاقت راويان تلاش مى‌كرد و پايه گذار شيوه بررسى اسناد روايات گرديد. (٣٧) اين رويه كه منجر به اعتبار يافتن بسيارى از روايات شيعه مى‌گرديد، مكتب فقهى او را به اهل حديث نزديك‌تر مى‌كرد. (٣٨)

٣.٣.٢.٢ ـ عصر متأخّران

پس از شيخ طوسى تا ظهور ابن ادريس حلّى (م٥٩٨)، شاهد تحول مهمى در انديشه‌هاى فقهى نيستيم و اين تسلّط ده‌ها ساله آراى شيخ بر حوزه فقاهت شيعه، ريشه در انديشه‌هاى مستحكم و با عظمت آن فقيه داشت.

ابن ادريس حلّى، فقيه بزرگى بود كه به مخالفت جدى با برخى از مبانى فقهى شيخ طوسى برخاست. او از تأثير پذيرى شگرف فقيهان از شيخ كه توان نوآورى و نقد را از آنان ستانده بود گلايه داشت و پيوسته در كتاب «سرائر»، آنان را به تقليد از شيخ متهم مى‌كرد. (٣٩)

وى همچون ساير فقيهان شيعه، قياس را باطل مى‌شمرد، (٤٠) ولى براى عقل در روند استنباط احكام شرعى اهميت وافرى قايل بود. اصول عمليه را مصاديق بارز دليل عقل مى‌دانست و تصريح مى‌كرد كه مرتبه دليل عقل، در طول ساير ادله است و در صورت فقدان آنها، مورد تمسّك قرار مى‌گيرد. (٤١)

(٣٦) عدّة الاصول، ج١، ص٩٧.
(٣٧) «مكتب فقهى اهل بيت(ع)» سيد محمود هاشمى شاهرودى، فصلنامه فقه اهل بيت(ع)، شماره ٣٢(زمستان ١٣٨٢)، ص ٤٦.
(٣٨) در باره سير انديشه فقيهان شيعه در آغاز عصر غيبت پيرامون اعتبار روايات، مراجعه شود به:«نظرية السنة في الفكر الامامي الشيعي»، ص٧٠. همچنين براى آشنايى با تاريخ تطوّر انديشه شيخ طوسى در باره خبر واحد در آثار گوناگونش مراجعه شود به: همان، ص ٩٧.
(٣٩) السرائر، ج١، ص٦٦ و ٨٩ و... ج٢، ص٢٥٤، ٢٨٣، ٣٣٦، ٣٦٥، ٤٠٣ و ٥١٢ و... .
(٤٠) همان، ج١، ص٧٨، ٣٠٩، ٣٥٠، ٣٨٦، ٤١٠ و ٥٧٤.
(٤١) همان، ج١، ص٤٦، ٣٧٧ و ٤٩٥.