خارج شده است يا دو، سه و چهار شب، در هر صورت او براى اقامه نوافل شب از خانه خارج شده و برخى از صحابه هم به او اقتدا كرده‌اند. بنابراين قدر متيقن از عمل پيامبر(ص) همين مقدار از نماز است. اين مطلب با اقامه تراويح در سراسر ماه رمضان و در هر شب، بيست ركعت كه پس از هر چهار ركعت استراحتى وجود دارد و مجموعاًپس از پايان ماه ششصد ركعت مى‌شود، تفاوت فراوانى دارد؟!

اگر قايل شويم كه با عمل پيامبر(ص)، تشريع صورت مى‌گيرد، تنها همين مقدار اندك تشريع مى‌شود و دليلى براى تشريع بيش از اين مقدار وجود ندارد. عبدالرحمن جزيرى در كتاب الفقه على المذاهب الاربعه، مى‌گويد:

مسلم و بخارى روايت كرده‌اند كه پيامبر(ص) در دل شبهايى از ماه رمضان كه سه شب جدا از هم بود، يعنى شب‌هاى بيست و سوم، بيست و پنجم و بيست و هفتم، از خانه خارج شد و در مسجد نماز خواند و مردم هم به او اقتدا كردند. پيامبر(ص) با مردم هشت ركعت نماز خواند و باقيمانده آن را در خانه هايشان تكميل كردند و زمزمه نيايش و نماز آنها مانند صداى زنبوران به گوش مى‌رسيد.

جزيرى مى‌گويد:

از اين سخن معلوم مى‌شود كه پيامبر(ص) با اين عمل، نماز تراويح و به جماعت خواندن آن را تشريع كرده است، اما او بيست ركعت نمازى راكه از عهد صحابه و بعد از آن تا به حال رسم است با آنها نخوانده است. (٤٨)

قسطلانى از جمله كسانى است كه متوجه اين اشكال شده و چنين گفته است:

١. پيامبر(ص) به جماعت خواندن نماز تراويح را تشريع نكرده است.

٢. اين كار در زمان ابوبكر هم اتفاق نيفتاد.

٣. اين عمل پيامبر(ص) در شب اوّل ماه رمضان نبود.

٤. در تمام شبهاى ماه رمضان هم نبود.

٥. مقدار آن به مقدار ركعاتى كه در نماز تراويح وجود دارد نبوده است.

(٤٨) الفقه على المذاهب الاربعه، ج١، ص٢٥١.