٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٦ - نماز تراويح سنت يا بدعت؟ جعفر سبحانى آیت الله

مشروعيت به جماعت خواندن نوافل ماه رمضان در عصر پيامبر(ص) را زير سؤال مى‌برد:

١. به جماعت خواندن اين نماز در عصر پيامبر(ص) از دو صورت خارج نيست:

صورت اوّل: اقامه اين نمازها به صورت جماعت امرى مشروع بوده و خداوند سبحان آن را براى پيامبر(ص) تشريع كرده تا به جماعت بخواند.

صورت دوم: اقامه اين نمازها به صورت جماعت مشروع نبوده و به جماعت خواندن، به نمازهاى واجب اختصاص دارد.

با توجه به مطالب فوق اين پرسشها مطرح است كه اگر به جماعت خواندن اين نمازها مشروع است، پس چرا پيامبر(ص) در طول حياتش اين سنت را رها كرده است، بلكه مى‌بايست گاهى اوقات به مشروعيت آن عينيت مى‌بخشيد و از اين كه اين عمل، واجب شود نمى‌ترسيد، درحالى كه نه تنها تا زنده بود چنين كارى نكرد، بلكه با خشم از خانه خارج و مانع اين عمل شد؟! اين نشان مى‌دهد كه صورت دوم، واقعيت دارد و اقامه هر نوع نافله و نافله‌هاى ماه رمضان به صورت جماعت غير مشروع است. به همين دليل اين عمل در زمان پيامبر و عصر خليفه اوّل و دو سال اوّل خلافت خليفه دوم، متروك بود و تنها پس از آن بود كه براى خليفه دوم تحوّلى حاصل شد.

٢. اگر اقامه نماز تراويح به صورت جماعت در شريعت اسلامى مشروع است طبيعى است كه بايد از نظر وقت، به زمان خاصى از شب محدود باشد و در اين صورت اين سؤال مطرح مى‌شود كه آيا اين نماز بايستى در اوايل شب اقامه شود يا اواسط يا اواخر آن؟ همچنين بايد از نظر تعداد ركعات هم به ركعات خاصى محدود باشد تا نماز گزاران در سردرگمى نباشند.

همچنان كه روايات قبلى نشان مى‌داد، پيامبر(ص) هشت ركعت از اين نماز را در مسجد خواند و باقى آن را در خانه انجام داد. در اينجا اين سؤال مطرح است كه چرا پيامبر تعداد ركعات را معين نكرد و قضيه را مبهم گذاشت تا عمر بن خطاب بعد از او بيايد و تعداد ركعات اين نماز را بدون اين كه به پيامبر(ص) نسبت دهد بيست ركعت معين كند، و با توجه به اين كه عمل و سخن صحابه در صورتى براى ديگران حجت است كه مستند به