فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٥٨

لابدونها؛ لكن يحرم عليها إظهاره للزوج». (١)

توضيح اينكه برخى از قدما مانند شهيد، چنان كه گذشت، تروك احرام را سى مورد دانسته‌اند و آنها را از يكديگر تفكيك كرده‌اند و برخى معاصران، ٢٥ يا ٢٤ مورد دانسته‌اند و دو يا چند عنوان را ذيل يك عنوان درج كرده‌اند كه دقيق نيست. البته در مواردى، قدما هم چند امر را ذيل يك عنوان آورده‌اند، ولى تعبيرشان دقيق است؛ مثلاً تعابير علاّمه در ارشاد كه گذشت، انصافاً دقيق است:

... صيد البَرِّ... أكلاً، و ذبحاً، و اصطياداً، و اشارةً، و دلالةً، و إغلاقاً و امسا كاً.

و النساء وطئاً، و عقداً له و لغيره و شهادةً عليه و إقامةً، و تقبيلاً و نظراً بشهوةٍ. (٢)

ولى مرحوم آية اللّه‌ خويى رحمه اللّه‌ «و من تبعه» صيد را با همه مسائل وابسته‌اش يك عنوان و نساء، يعنى آميزش و مانند آن را ـ چنان كه گذشت ـ چهار عنوان دانسته كه اين دوگانگى، وجهى ندارد. علاوه بر اينكه عنوان «صيد» در كلام علامه و مانند آن، كلّى است و همه محرّماتى را كه ذيل آن ذكر شده، شامل مى‌شود، ولى عنوان در كلام آية اللّه‌ خويى به گونه‌اى است كه شامل محرّمات ذيل آن نمى‌شود؛ زيرا در عنوان محرّم نخست فرموده‌اند: «١. شكار حيوان صحرايى» و پيداست كه اين عنوان، شامل اكل، امساك و مانند آن نمى‌شود؛بر خلاف تعبير «شكار= صيد» در سخن علاّمه كه شامل همه موارد؛ يعنى اصطياد، ذبح، أكل و... مى‌شود.

نكته ٢٩:

در ايّام حج سال گذشته(١٤٢٤ق) سؤالى همراه با پاسخ بعثه‌هاى مراجع معظمّ تقليد (دامت افاضاتهم) در مكّه منتشر شد. نخست، متن سؤال و پاسخها را نقل مى‌كنيم و سپس براى تسهيل امر براى روحانيان كاروانها توضيحاتى خواهيم داد. به دلايلى، به جاى نام مبارك هريك از مراجع، از حروف ابجد استفاده كرده‌ايم:

سؤال: قبلاً افراد ناتوان، با صندلى چرخ دار(ويلچر) يا سبد(تخت روان) در صحن


(١) رسائل شهيد ثانى، ج١، ص٣٦٧؛ رساله مناسك الحج و العمرة، ص١٥.
(٢) ارشاد الأذهان، چاپ شده با غاية المراد، ج١، ص٣٩٥.