فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٩ - «سجده بر خاك» در پرتو كتاب و سنّت آیت الله جعفر سبحانى

اين دليل، همان دليلى است كه او به آن در كتابش پاسخ داده و شيخ ابو محمد به آن گراييده و قاضى روبانى از او پيروى كرده است، اما جمهور برآنند كه حق، همان جهر به «بسمله» است. آنها گفته‌اند: اگر آنچه را در سنّت ثابت شده، به خاطر اجماع و اتّفاق برخى بدعت گذاران برآن، ترك كنيم، موجب مى‌شود كه سنّتهاى بسيارى را ترك كنيم. در حالى كه اگر ما يك عمل را دائماً انجام دهيم، در اين صورت، ديگر شعار بدعت گذاران نخواهد بود. (١)

٢. امام فخر رازى گفته است: بيهقى از ابو هريره نقل كرده است كه رسول خدا(ص) در نماز، جمله «بسم اللّه‌ الرحمن الرحيم» را بلند مى‌خواند. على(ع) نيز همين كار را مى‌كرد و اين با روايات متواترى ثابت شده است. و علىّ بن ابى طالب(ع) مى‌گفته است: «اى كسى كه ذكر او شرفِ ذاكران است». با توجه به اين مطالب، چگونه شايسته انسان عاقل است كه در اخفاى چنين چيزى سعى داشته باشد. شيعه معتقد است: سنّت، جهر به «بسم اللّه‌ الرّحمن الرّحيم» است؛ اعم از اينكه در نمازهاى جهريه باشد يا در نمازهاى اخفاتيه [مثل نماز ظهر و عصر]، اما جمهور فقها [ى اهل سنت [با آنان مخالفند... على(ع) در جهر به {بسم اللّه‌ الرّحمن الرّحيم } مبالغه مى‌كرد. از اين رو وقتى حكومت به بنى‌اميه رسيد، آنها براى نابود كردن آثار على(ع) در جلوگيرى از جهر به {بسم اللّه‌ الرّحمن الرّحيم } مبالغه كردند. (٢)

٣. زمخشرى در تفسير آيه {إِن اللَّهَ وَ مَلآئِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِ } مى‌گويد: اگر گفته شود نظر شما در باره صلوات بر غير پيامبر(ص) چيست؟ در پاسخ مى‌گوييم: قياس، حكم مى‌كند كه بگوييم صلوات بر هر مؤمنى جايز است؛ زيرا خداوند فرموده است: {هو الَّذي يصلّي عليكم } ؛[او كسى است كه بر شما صلوات مى‌فرستد] و همچنين فرموده است: {وَ صَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلاَتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ } ؛[بر آنها صلوات فرست كه صلوات تو مايه آرامش آنهاست [و همچنين پيامبر(ص) فرموده است: أَللهمَّ صَلِّ على آلِ أبي


(١) العزيز، شرح الوجيز، ج٢، ص٤٥٣.
(٢) فخر الدين رازى، مفاتيح الغيب، ج١، ص٢٠٥ و ٢٠٦.