فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٣٦ - حضانت در فقه و قانون محمد رضا بندرچى

علاّمه حلّى كه اين گونه نقد كردن را از ابن ادريس بر نمى‌تابد، گفتار وى را حاكى از جهل او دانسته و وى را به بى اطلاعى از اجماع و روايات متّهم مى‌كند و با ترديد، بيان مى‌كند كه چه بسا اين مسئله در زمان شيخ طوسى، اجماعى بوده و فقهاى هم عصر وى نيز بدان فتوا داده باشند و در حدّ خود از اعتبارى شايسته برخوردار بوده است و براى تأييد اين برداشت، خود نيز فتاواى صدوق و ابن جنيد را كه در نظرش از فقهاى معتبرند، ذكر كرده، روايات بيان شده توسط شيخ را نيز قابل اعتنا مى‌داند. (١)

سيد محمد عاملى(ت ١٠٠٩ هـ . ق) نيز كه از انتقاد ابن ادريس به تنگ آمده، با تأييد نظريه علاّمه حلّى، شايسته مى‌داند كه كاش ابن ادريس، تنها اصل مسئله را مطرح مى‌كرد و از خود، چيزى بدان نمى‌افزود. (٢)

ابن جنيد اسكافى(ت٣٨١ هـ . ق) كه معاصر شيخ صدوق است و پيش از شيخ طوسى مى‌زيسته، مى‌نويسد:

حق حضانت مادر نسبت به فرزند پسر، تا هفت سالگى ادامه دارد و پس از آن نيز اگر رشد عقلى پيدا نكرد، همچنان در حضانت مادرش باقى است، ولى نسبت به دختر، تا مادرش شوهر نكرده، حق حضانت وى ادامه خواهد داشت. (٣)

ابن برّاج طرابلسى(ت٤٨١ هـ . ق) كه از چهره‌هاى مهم فقهاى اماميه است، مى‌گويد:

اگر زنى از شوهرش جدا شده و فرزندى نيز از او دارد كه رشيد و مميز نيست، همچنان در حضانت مادر باقى است و اگر به مرحله رشد رسيد، چنانچه پسر است، تا هفت سالگى و اگر دختر است، تا نه سالگى ادامه مى‌يابد و برخى در باره دختر، آن را تا سنّ بلوغ گفته‌اند، مگر آنكه مادر، شوهر كند، كه به واسطه ازدواج، حق حضانت نسبت به دختر يا پسر ساقط مى‌گردد. (٤)

ولى محقّق حلّى عقيده دارد كه حق حضانت مادر در باره پسر، تا دوسالگى(مدت رضاع)


(١) مختلف الشيعه، ج٧، ص٣٠٨.
(٢) سيد محمد عاملى، نهاية المرام، ج١، ص٤٦٨، انتشارات اسماعيليان، چاپ اوّل، ١٣٦٦.
(٣) مختلف الشيعه، ج٧، ص٣٠٦.
(٤) همان. در گفتار ابن جنيد، اين نكته جلب توجه مى‌كند كه سن بلوغ دختر را پايان نه سالگى نمى‌داند.