راغب در ادامه مى‌گويد: برخى از اهل لغت گفته‌اند: شريعت را از آن جهت شريعت گفته‌اند كه به شريعه آب شباهت دارد. مرحوم علاّمه طباطبايى در توضيح كلام راغب مى‌گويد: شايد معناى دوم شريعت، برگرفته از معناى نخست باشد؛ به خاطر روشن بودن راه آب در اثر كثرت تردد و رفت و آمد. (١)

با بررسى ديگر منابع لغت (٢)خواهيم يافت كه شريعت در اصل به راه آشكارى اطلاق مى‌گردد كه به آب منتهى گردد، و نيز به سرچشمه‌اى گفته مى‌شود كه مردم براى نوشيدن آب و سيراب شدن، به آنجا سرازير مى‌شوند. عرب، وقتى به چنين جايگاهى شريعت مى‌گويند كه اوّلاً، منبع جوشش پايان‌ناپذير داشته باشد و ثانياً، آشكارا و مشخص باشد و ثالثاً، با ريسمان از آنجا آب نكشند.

شريعت از تشريع مشتق شده است و تشريع يعنى وارد شدن شتر در شريعه آب، بدون اينكه براى سيراب شدن شتر نيازى به كشيدن آب با طناب، يا نياز به ريختن آب در طشت يا حوض باشد تا شتر از آن آب بنوشد. در چنين حالت و موردى است كه عرب به عنوان مثال مى‌گويند: «أهون السقي التشريع».

٢. شريعت در اصطلاح قرآنى:در اصطلاح قرآن، دين، شريعت و ملّت، مفاهيمى قريب الافق و نزديك دارند؛ با اين تفاوت كه مفهوم دين، اعم است، ولى شريعت و ملّت، يك مفهوم دارند، اما فرق هردو اعتبارى است. با اين بيان كه شريعت، راه و روشى است كه براى امتى از امتها، يا پيامبرى از پيامبران مبعوث، آماده گرديده باشد؛ مانند شريعت نوح، ابراهيم، موسى، عيسى و شريعت حضرت محمّد(ص) و اين يعنى سنّت و طريقه عمومى الهى كه براى هدايت همه امتها وضع شده است. شريعت قابل نسخ است، اما دين به مفهوم وسيع خود قابل نسخ نيست.

(١) الميزان في تفسير القرآن، ج٥، ص٣٥٠.
(٢) ر.ك: لسان العرب،ج٨، ص١٧٥-١٧٧؛ ابن اثير، النهاية في غريب الحديث، ج٢، ص٢٣١؛ القاموس المحيط، ج٣، ص٤٤؛ المصباح المنير، ص٤٧٣؛ المفردات في غريب القرآن، ص ٢٥٩.