«فانّ يد اللّه‌ مع الجماعة و إيّاكم و الفرقةَ فإنّ الشّاذّ من النّاس للشّيطان، كما أنّ الشّاذّ من الغنم للذّئب. ألا من دعا إلى هذا الشعار فاقتلوه و لو كان تحت عما متي هذه». (١)

خداوند تعالى مى‌فرمايد: {إنّما المؤمنون إخوة فاصلحوا بين اخويكم } (٢) و شريعت اسلامى با اين قواعد، جامعه‌اى همكار، متّحد و استوار مى‌سازد.پيامبر اكرم(ص) فرمود: «المؤمن للمؤمن كالبنيان يشدّ بعضه بعضاً»و نيز فرمود: «مثل المؤمنين في توادّهم و تراحمهم و تعاطفهم مثل الجسد، إذا اشتكى منه عضو تداعى له سائر الجسد بالسهر و الحمّى» و فرمود : «المسلمون كرجل واحد إن اشتكى عينه اشتكى كلّه، و إن اشتكى رأسه اشتكى كلّه».

آرى، با چنين بنياد استوارى كه نصوص مستفاد از مصادر شريعت(كتاب و سنّت) به آن تصريح دارد، فرد و جامعه انسانى مؤمن؛ اعم از حاكم و محكوم، به عزّت، عظمت و اقتدار مى‌رسند؛ همان گونه كه خداوند تعالى فرمود: {فللّه العزّة و للمؤمنين } و نيز فرمود: {ولاتهنوا و لاتحزنوا و أنتم الاعلون إن كنتم مؤمنين } (٣).

اين ابعاد حياتى در روابط فرد و دولت از يك سو و بين اعضاى جامعه از سوى ديگر، به صراحت و روشنى در قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران به عنوان يك قانون اسلامى آمده است؛ بخصوص در ماده ٣ اين قانون با بندهاى ١٦ گانه آن.

مقايسه حقوق و شريعت در سه ويژگى الزام، كيفر و عموميت

١. از ناحيه الزام

پيش از اين، با تشابه قاعده شرعى و حقوقى از جهت اشتراط هر دو در الزام آشنا شديم و بيان شد كه اين دو قاعده در ذات وجوهر خود فرقى ندارند، اما در تصور حقوق كلاسيك از جهت

(١) نهج البلاغه، خطبه١٢٧.
(٢) حجرات/ ١٠.
(٣) آل عمران / ١٣٩. براى توضيح و شرح كامل مطلب ر.ك: تفسيرالميزان، ج٤، ذيل آيه كريمه اصبروا و صابروا و رابطوا ؛ بحثهاى تفسيرى آية اللّه‌ جوادى آملى و همچنين جزوه‌اى درباره اركان اساسى سياست اسلامى از آية اللّه‌ جوادى آملى، چاپ انتشارات جامعه مدرسين حوزه علميه قم.