فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٢ - قلمرو قاعده درء(٢) آیت الله رضا استادى
تعزير در لغت
در لسان العرب آمده است:
العزر المنع و التعزير ضرب دون الحدّ لمنعه الجانى من المعاودة و ردعه عن المعصية»؛ عزر به معناى منع و تعزير، زدن كمتر از حد است كه براى بازداشتن جانى از انجام دوباره گناه، به آن تعزير گفته مىشود.
در همين كتاب به نقل از ازهرى آمده است:
اصل التعزير التأديب و لهذا يسمّى الضرب دون الحدّ تعزيراً»؛ تعزير در اصل، به معناى تأديب است و به همين لحاظ، زدن كمتر از حدّ، تعزير ناميده مىشود.
در لسان العرب اضافه مىكند:
«اصل التعزير المنع و الردّ و لهذا قيل للتأديب الّذى دون الحدّ: تعزير لأنّه يمنع الجانى أن يعاود الذنب»؛ (١)تعزير در اصل، بر معناى بازداشتن و ردّ است و به همين سبب، به تأديب كمتر از حد، تعزير اطلاق مىشود. چون شخص جانى را از انجام دو باره گناه باز مىدارد.
جوهرى در صحاح اللغه مىگويد:
«التعزير: التعظيم و التوقير. و التعزير أيضاً التأديب و منه سمّى الضرب دون الحدّ تعزيراً»؛ (٢)تعزير به معناى تعظيم، توقير و تأديب است و به زدن كمتر از حدّ، به همين سبب، تعزير گفته مىشود.
(١) لسان العرب، ج٩، ص١٨٤.
(٢) صحاح اللغه، ج٢، ص٧٤٤.