اما مسائلى فقهى وجود دارد كه ديدگاه فقها به دليل اختلافي كه در روايات نقل شده از پيامبر اكرم(ص) دارند، متفاوت شده است. از آنجا كه حقيقت، زاده بحث است، سعى كرديم كه آن مسائل را در اين سلسله از مباحث مطرح كنيم. باشد كه طرح اين گونه مباحث، وسيله‌اى براى وحدت كلمه و نزديكى انظار در اين باره باشد؛ چرا كه اين گونه اختلافات، اختلافاتى در جوهر و اصول دين نيست تا موجب دشمنى و كينه نسبت به همديگر شود، بلكه اختلافي است در آنچه از پيامبر اكرم(ص) نقل شده است و در مقابل مسائل فراوانى كه مورد اتفاق همه مذاهب اسلامى است، ناچيز و اندك است. راهنماى ما در اين راه، اين كلام خداوند است: {وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّه جَمِيعاً وَلاَتَفَرَّقُوا وَ اذْكُروُا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْدآءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إخْوَاناً... } ؛ (١)] و همگى به ريسمان الهى چنگ زنيد و پراكنده نشويد و نعمت خدا را برخود به ياد آريد كه چگونه دشمن يكديگر بوديد و او ميان دلهاى شما الفت ايجاد كرد و به بركت نعمت او، برادر شديد...].

سجده بر زمين

شايد يكى از روشن‌ترين مظاهر بندگى و تسليم و فروتنى مخلوق در برابر خداوند، سجده باشد. مؤمن با سجده، بر عبوديت و بندگى خويش نسبت به خداوند تأكيد مى‌ورزد.

تقدير خداوند، عزّاسمه، بر اين تعلّق گرفته است كه بنده، خود را در مقابل او چنين كوچك شمارد تا لطف و احسانش را بر او جارى سازد. از اين رو در برخى روايات آمده است: «نزديك‌ترين حالات بنده به خداوند، حال سجده اوست».

و از آنجا كه در ميان عبادتها، نماز، معراج مؤمن است و با اين عبادت است كه مؤمن از كافر ممتاز مى‌گردد و سجده، يكى از اركان آن محسوب مى‌شود، چيزى آشكارتر از

(١) آل عمران/ ١٠٣.