واجب نيست كه نماز گزار، غير از پيشانى، ساير اعضا را بدون حايل، بر روى محل نماز(سجّاده) بگذارد» و در روايتى ديگر آمده است: واجب است نماز گزار، پيشانى‌اش را مستقيماً و بدون حايل، بر روى محل نماز بگذارد. اين روايت را ابوالخطاب نقل كرده و اثرم روايت كرده است: از امام صادق(ع) در باره سجده بر پيچ عمامه سؤال كردم كه آيا درست است يانه؟ امام(ع) پاسخ فرمودند: بر پيچ عمامه سجده نمى‌شود، بلكه بايد آن قسمت از عمامه كه جلوى پيشانى را گرفته، برداشته شود، و اين مذهب شافعى است.

خباب روايت كرده است كه از شدّت گرمايى كه بر پيشانى و دستان ما [به هنگام گذاشتن پيشانى روى زمين] مى‌رسيد، نزد رسول خدا(ص) شكايت كرديم، اما به شكايت ما توجهى نكرد. تا آنجا كه مى‌گويد: از على(ع) نقل است كه فرموده است: «هرگاه هريك از شما نماز مى‌خواند، بايد عمامه را از روى پيشانى كنار بزند». اين حديث را بيهقى نقل كرده است (١).

٢. در الوجيز آمده است: در سجود، واجب است پيشانى آشكار و پيدا باشد؛ زيرا از خباب روايت شده است كه از شدّت گرمايى كه بر پيشانى و دستان ما مى‌رسيد، نزد رسول خدا(ص) شكايت كرديم، اما او به شكايت ما توجهى نكرد.

در شرح اين حديث گفته است: لازم نيست همه پيشانى پيدا و مكشوف باشد، بلكه به مقدارى كه پيشانى بر آن صدق كند، كافي است؛ همچنان كه درباره مقدارى كه بايد روى زمين قرار مى‌گيرد نيز چنين است. واجب است آن مقدارى از پيشانى كه بر روى زمين قرار مى‌گيرد، پيدا و مكشوف باشد. بنابراين، اگر مقدارى از پيشانى را آشكار كند، ولى موضع ديگرى را بر زمين گذارد، كافي نيست. كشف پيشانى، موقعى حاصل مى‌شود كه بين پيشانى و محل سجده، حايلى متّصل به پيشانى كه با برداشتن پيشانى، آن نيز برداشته شود، وجود نداشته باشد.

بنابراين، اگر بر گوشه‌اى از آن حايل يا پيچى از عمامه‌اش سجده كند، كفايت نمى‌كند؛ زيرا پيشانى‌اش را مستقيماً بر محلّ سجده نگذاشته است.

(١) الشرح الكبير(شرح وجيز اثر خرقى)، ج١، ص٥٥٧ ـ ٥٥٨ كه در حاشيه المغنى است.