فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥٤ - «سجده بر خاك» در پرتو كتاب و سنّت آیت الله جعفر سبحانى

امر به كنار زدن عمامه از پيشانى

٩. روايت شده است كه پيامبر(ص) در هنگام سجده، عمامه را از پيشانى‌اش كنار مى‌زد. (١)

١٠. از امير المؤمنين(ع) نقل شده است كه فرمود: «هرگاه يكى از شما خواست نماز گزارد، بايد عمامه را از صورتش كنار بزند»؛ براى اينكه بر پيچ عمامه سجده نكند. (٢)

١١. صالح بن حيوان سبائى روايت كرده است: رسول خدا(ص) مردى را ديد كه عمامه‌اى بر پيشانى‌اش بسته و مشغول سجده است؛ پس عمامه‌اش را از پيشانى كنار زد. (٣)

١٢. از عياض بن عبداللّه قرشى نقل است: رسول خدا(ص) مردى را ديد كه بر عمامه‌اى كه دور سرش بسته شده، سجده مى‌كند؛ پس با دستش اشاره كرد كه عمامه ات را كنار بزن، و به پيشانى‌اش اشاره كرد. (٤)

اين روايات نشان دهنده اين است كه مسلمانان در آن زمان، تكليفى جز سجده بر زمين نداشته‌اند و رخصتى جز خنك كردن ريگها [براى سجده [نداشته‌اند و چنانچه ترخيصى وجود داشت، به خنك كردن ريگ اقدام نمى‌كردند و پيامبر(ص) هم به گذاشتن صورت بر خاك و كنار زدن عمامه امر نمى‌كرد.

سيره پيامبر(ص) در سجده

ظهور بسيارى از روايات چنين مى‌نمايد كه پيامبر(ص) به سجده بر زمين اهتمام داشته است.

اينك نمونه هايى از اين روايات:

١. وائل بن حجر مى‌گويد: پيامبر را ديدم كه هنگام سجده، پيشانى و بينى‌اش را بر زمين گذاشت. (٥)


(١)الطبقات الكبرى، ج١، ص١٥١.
(٢) منتخب كنزالعمال(كه در حاشيه مسند چاپ شده است)، ج٣، ص١٩٤.
(٣)السنن الكبرى، ج٢، ص١٠٥.
(٤) همان.
(٥)احكام القرآن، ج٣، ص٣٦؛ مسند احمد، ص٣١٥ و ٣١٧.