فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٨٢ - قلمرو قاعده درء(٢) آیت الله رضا استادى
يده حداً لمجاوزة الحدّ و إنّ اللّه حدّ أن لاينكح النكاح الاّ من حلّه و من فعل غير ذلك إن كان عزباً حدّ و إن كان محصناً رجم لمجاوزته الحدّ» (١)؛ و در روايت عمرو بن قيس مىگويد: به امام صادق عليه السلام گفتم: چگونه براى كسى كه از حد تجاوز كند، حد قرار داده شده است؟ فرمود: خداوند در اموال حد قرارداده كه تنها از راه حلال تحصيل شود؛ بنابراين هر كس آن را از غير راه حلال به دست آورد، دستش به عنوان حد قطع مىشود؛ چون از حدّ الهى تجاوز كرده است. و در ازدواج حد قرارداده كه از غير راه حلال انجام نشود؛ بنابراين اگر كسى از غير راه حلال انجام دهد، اگر بدون همسر باشد، او را حد مىزنند و اگر محصنه باشد، رجم مىشود؛ چرا كه از حدّ الهى تجاوز كرده است.
از تفسير امام عليه السلام براى حد در اين روايت معلوم مىشود كلمه حد در آخر جمله دوم در روايت نخست و مانند آن، حدّ شرعى به معناى خاصّ آن است.
بنابراين مىتوان گفت كلمهء حد در معناى اعم از تعزير نيز گاهى به كار مىرود؛ مگر اينكه گفته شود در معناى اعم كار برد ندارد و همان گونه كه پيشتر گفته شد، شمول حد بر تعزير از باب الغاى خصوصيت است كه مسئلهاى ديگر است و كاربرد در معناى اعمّ نيست.
٧. «عن يزيد الكناسي عن أبي جعفر عليه السلام، قال: الجارية إذا بلغت تسع سنين ذهب عنها اليتم و زوّجت و أقيمت عليها الحدّود التامة لها و عليها. قال: قلت: الغلام إذا زوّجه أبوه و دخل باهله و هو غير مدرك أ تقام عليه الحدّود على تلك الحال؟ قال: اما الحدّود الكاملة التي يؤخذ بها الرجل فلا و لكن يجلد في الحدّود كلها على مبلغ سنّه و لاتبطل حدود اللّه في خلقه » (٢)؛ امام صادق عليه السلام فرمود: هرگاه دختر بچه به سن نه سالگى برسد، ديگر يتيم نيست و مىتواند ازدواج كند و حدود به نفع يا زيانش به صورت كامل بر او جارى مىشود.
راوى مىگويد: گفتم پسر بچهاى كه پدرش براى او همسر اختيار كرده و با همسرش
(١) همان.
(٢) همان، ص٣١٤.