شايسته است كه نمازگزار، پيشانى اش را مستقيماً بر زمين بگذارد و صورت را [با گذاشتن روى زمين [خاك آلود كند؛ زيرا اين كار، نوعى اظهار ذلّت در مقابل خداوند است.

شعرانى [در ذيل حديث فوق] مى‌گويد:

مقصود از [تعفير و به خاك ماليدن صورت]، اظهار خضوع و فروتنى با سر است تا زمين را با صورت كه شريف‌ترين عضو بدن است، لمس كند؛ خواه اين لمس، با پيشانى باشد يا با بينى ؛ و چه بسا قراردادن پيشانى با بينى بر زمين، نزد گروهى از فقها اولويت داشته باشد؛ زيرا ريشه كلمه «أنف» كه به معناى بينى است، از «انفه» و «كبريا» به معناى بزرگى گرفته شده؛ از اين رو اگر نماز گزار آن را بر زمين گذارد، گويى در برابر خداوند، از بزرگى و كبريايى كه نماز گزار دارد، خارج شده است؛ زيرا ورود در محضر خداوند بر كسى كه در او كوچك‌ترين ذرّه‌اى از ريا وجود داشته باشد، حرام است؛ چرا كه محضر الهى در حقيقت، بهشت اكبر است و رسول خدا(ص) فرموده است: «كسى كه كوچك‌ترين ذرّه از كبر در وجودش باشد، وارد بهشت نمى‌شود». (١)

امام مغربى مالكى رودانى طى حديث مرفوعه‌اى از ابن عباس نقل مى‌كند: «من لم يلزق أنفه مع جبهته بالأرض أو اسجد لم تجز صلاته»؛ (٢)كسى كه در سجده، بينى‌اش همراه با پيشانى به زمين نرسد، نمازش كفايت نمى‌كند.

[در اين باره ذكر اين نكته ضرورى است كه] همچنان كه اعمال عبادى در اصل، توقيفى است، شرايط و احكام آنها نيز از امورى است كه بايد از طرف مفسّر شريعت و مبلّغ آن، يعنى رسول خدا(ص) تبيين و روشن شود؛ زيرا اوست كه طبق تصريح قرآن كريم، الگو و تبيين كننده قرآن عزيز است و بر تمامى مسلمانان واجب است كه احكام دين و جزئيات شريعتشان را از او فراگيرند.

(١) عبدالوهّاب بن أحمد بن عليّ الأنصاري(معروف به شعرانى از علماى برجسته قرن دهم)، اليواقيت و الجواهر في عقائد الأكابر، ج١، ص١٦٤، چاپ اوّل.
(٢)محمد بن محمد بن سليمان مغربى(متوفي ١٠٤٩ هـ)، جمع الفوائد من جامع الاصول و مجمع الزوائد، ج١، ص٢١٤، شماره ١٥١٥.