ابن حجر [ذيل اين حديث] مى‌گويد: در اين حديث اشاره شده است كه در سجده، اصل، تماس مستقيم پيشانى با زمين است؛ زيرا [عدم تماس مستقيم[ منوط به عدم استطاعت و توانايى شده است. (٣)

اين حديث گوياى اين حقيقت است كه به هنگام ضرورت، سجده بر لباس و پارچه جايز است و در غير ضرورت؛ يعنى در حالى كه نمازگزار مختار است، جايز نيست. از امامان(ع) نيز اين مطلب روايت شده است.

از عيينه نقل است كه لباس نازك كتانى مى‌خرد و به امام صادق(ع) عرض مى‌كند: در روزى كه هوا شديداً گرم است، به مسجد مى‌روم و چون دوست ندارم بر ريگها نماز بخوانم، لباسم را پهن مى‌كنم و بر آن سجده مى‌كنم [آيا صحيح است؟] امام مى‌فرمايد: بله اشكالى ندارد. (٤)

از قاسم بن فضيل نقل است: به امام رضا(ع) عرض كردم: فدايت شوم! [اگر] فردى به خاطر آزار گرما و سرما، بر آستينش سجده كند [اشكال دارد؟ [امام(ع) فرمود: اشكالى ندارد. (٥)

احاديثى وجود دارد كه نشان مى‌دهد پيامبر(ص) در سرماى گزنده، بر گِل خشك و زمين سجده مى‌كرده است و با عبايى نماز مى‌خوانده تا با حايل قراردادن آن به هنگام سجده، دست و پاى او از گزند سرماى زمين محفوظ باشد، ولى اين كار را براى پيشانى نمى‌كرده‌اند. اينك احاديثى كه در اين زمينه وارد شده است:

(١) سنن بيهقى، ج٢، ص١٠٢.
(٢) المصنف، ج١، ٣٩٧؛ كنزالعمال، ج٤، ص٢١٢.
(٣)فتح البارى، ج١، ص٤١٤.
(٤) وسائل الشيعه، ج٣، باب چهارم از ابواب «ما يسجد عليه»، حديث ١.
(٥)همان، حديث ٢.