فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٣ - بحثی در قسامه آیت الله محمد يزدى
پنجاه نفر مرد آمده و پنجاه قسم گفته نشده است.
٣. «عن أبي بصير، قال: سألت أبا عبداللّه(ع) عن القسامة أين كان بدوءها... فقال: ليقسم منكم خمسون رجلاً على أنّهم قتلوه... فعلى المدّعي أن يجيىء بخمسين يحلفون انّ فلاناً قتل فلاناً فيدفع إليهم الذى حلف عليه...» (١)؛ در اين روايت نيز امام صادق(ع) مىفرمايد: بايد پنجاه نفر مرد از شما بر اينكه آنان او را كشتهاند، قسم ياد كنند ؛ تا اينكه مىفرمايد: پس مدعى بايد پنجاه نفر بياورد كه قسم ياد كنند فلانى، فلانى را كشته است كه در اين صورت، كسى كه عليه او قسم خوردهاند، به آنان تحويل داده مىشود.
جمله دوم اين روايت كه مىفرمايد: «مدعى بايد پنجاه نفر بياورد كه قسم ياد كنند»، از جملهاى كه مىفرمايد «پنجاه مرد قسم ياد كنند» صريحتر در مدعاى ماست.
٤. «عن عبداللّه بن سنان قال: قال أبو عبداللّه(ع): في القسامة خمسون رجلاً في العمد و في الخطأ خمسة و عشرون رجلاً و عليهم أن يحلفوا باللّه» (٢)؛ عبداللّه بن سنان مىگويد: امام صادق(ع) فرمود: قسامه قتل عمد، پنجاه نفر مرد و در قتل خطا بيست و پنج مرد است و بر آنان است كه به خداوند قسم ياد كنند.
از اين روايت نيز به روشنى معلوم مىشود كه پنجاه نفر بايد قسم ياد كنند و پنجاه قسم كفايت نمىكند.
٥. «عن أبي عمر المتطبب، قال: عرضت على أبي عبداللّه(ع) ما أفتى به أميرالمؤمنين في الديات... و القسامة جعل في النفس على العمد خمسين رجلاً و جعل في النفس على الخطأ خمسة و عشرين رجلاً...» (٣)؛ در روايت ظريف از اميرالمؤمنين(ع) كه بر امام نيز عرضه شده، اين گونه آمده است: قسامه در قتل عمد، پنجاه مرد و در قتل خطا بيست و پنج مرد است.
با كمى تأمّل در روايات ياد شده، معلوم مىشود كه بايد در قسامه، تعداد افرادى كه
(١) همان، حديث٥.
(٢) همان، باب يازدهم از ابواب دعوى القتل و ما يثبت به، حديث١.
(٣) همان، حديث٢.