به هر حال پاسخ اين سؤال روشن است؛ زيرا توجه و اهتمام شيعه به اين است كه آنچه بر آن سجده مى‌كنند، خاكِ پاك باشد، و فرقى نمى‌كند كه آن خاك از چه زمين و جايى باشد. اين التزام شيعيان، شبيه التزام آنان به طهارت بدن، لباس و محل نمازگزار است، اما التزام و تقيّد آنان به مُهر، از اين لحاظ است كه اطمينان به طهارت زمينى كه انسان بر آن وارد مى‌شود و مى‌خواهد در آن نماز بخواند، در هر جايى حاصل نمى‌شود.

چگونه اين اطمينان حاصل شود، در حالى كه قشرهاى مختلف مردم، اعم از مسلمان و غير مسلمان و كسانى كه مقيّد به طهارت هستند و غير اينها، در اين اماكن رفت و آمد مى‌كنند؟! به دست آوردن چنين اطمينانى، موجب مى‌شود مسلمانان در نمازهايشان با سختيهاى زيادى رو به رو شوند.

بنابراين، چاره‌اى نيست جز اينكه نمازگزار، تربتى را كه به طهارت آن اطمينان دارد، براى خود انتخاب كند و به هنگام نماز، بر آن سجده كند تا مبادا بر پليدى، نجاست و كثافات كه هرگز موجب تقرّب انسان به خدا نمى‌شود و سنّت پيامبر(ص) آن را جايز نمى‌داند و عقل سليم نيز آن را نمى‌پذيرد، سجده كند بويژه كه به طهارت نماز گزار و لباس او و نهى از نماز خواندن در اماكنى از قبيل محلّ زباله، كشتارگاه، حمام، وسط راه و محلّ زندگى شتران، تأكيد فراوان، بلكه به تطهير مساجد و خوش بو كردن آنها امر شده است. (١)

اين قانون، نزد گذشتگان صالح ما ثابت و پا برجا بوده است؛ اگر چه تاريخ از نقل آن غفلت كرده است. در اين باره روايت شده است: تابعى فقيه، مسروق بن اجدع، متوفي به سال ٦٢ هجرى، در سفرهايش خشتى را از مدينه همراه خود مى‌آورده و بر آن سجده مى‌كرده است. اين روايت را ابن ابى شيبه نيز در كتابش المصنف در باب «من كان حمل في السفينة شيئاً يسجد عليه» و با دو سند نقل كرده است كه: مسروق هر گاه سفر مى‌كرد،

(١) همان، ص ١٥٨ و ١٥٩.