زمانى كه مادر، شوهر نكرده، با وى است و مستند رأى خود را نيز اين روايت دانسته است: «سألت أبا عبداللّه‌(ع) عن رجل طلّق امرأته و بينهما ولد، أيّهما أحقّ به؟ قال: المرأة ما لم تتزوّج» (١)؛ يعنى از امام صادق(ع) سوال كردم كه اگر مردى زنش را طلاق دهد و داراى فرزند نيز باشند، كدام يك حق حضانت دارد؟ امام فرمودند: تا زمانى كه زن، شوهر نكرده، مقدّم بر پدر است.

شيخ طوسى، بر اين نظر است كه كودك، چه پسر باشد يا دختر، تا زمانى كه به سنّ تمييز(كه حدود هفت يا هشت سالگى است) نرسيده است، در اختيار مادر خواهد بود و وى در اين مورد، مقدّم بر پدر است، ولى در باره پسر، پس از رسيدن به سن تمييز، تا زمان بلوغ، در اختيار پدر قرار مى‌گيرد، امّا در باره دختر، بايد گفت كه تا موقعى كه مادر، شوهر نكرده است، حق حضانت وى ادامه خواهد داشت. (٢)

شيخ، مستند رأى خود را رواياتى دانسته كه از اصحاب اماميه نقل شده است. (٣)همين دانشمند در نوشته ديگرى، با تأييد مطلب ياد شده، دليل خود را اجماع فقهاى اماميه و روايات معصومين ذكر كرده است. (٤)

ابن ادريس حلّى(ت ٥٩٨ هـ . ق) به اين نظريه شيخ طوسى شديداً اعتراض مى‌كند و آن را منطبق با مبانى فقهاى عامه مى‌داند و به مستندات وى نيز به تندى انتقاد كرده، مى‌گويد: وى دليل خود را اجماع فقها و روايات اماميه دانسته، در حالى كه اين حرف، مضحك است! كدام اجماع و كدام روايت بر اين مبنا صادر شده است؟ بلكه روايت اماميه صريحاً بر خلاف نظر اوست. (٥)

(١) شيخ صدوق، من لايحضره الفقيه، ج٣، ص٢٧٥، باب ١٢٧، جامعه مدرسين حوزه علميه قم، چاپ اوّل، ١٣٦٥.
(٢) شيخ طوسى، المبسوط، ج٦، ص٣٩، انتشارات مرتضوى، چاپ اوّل، ١٣٦١.
(٣) مختلف الشيعه، ج٧،ص ٣٠٦.
(٤) شيخ طوسى، الخلاف، ج٢، ص٣٣٥، مسئله ٣٦، جامعه مدرسين حوزه علميه قم، چاپ اوّل، ١٣٦٤؛ مختلف الشيعه، ج٧، ص٣٠٦.
(٥) ابن ادريس حلى، السرائر، ج٢، ص٦٥٣، دارالأضواء، چاپ دوم، ١٩٩١م.