فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩٧ - بررسى فقهى نظريههاى جبران كاهش ارزش پول(٢) احمدعلى يوسفى
به امام رضا(ع) نوشتم: از شخصى سه هزار درهم طلب دارم و آن درهمها در آن زمان بين مردم در جريان بود، اما امروز در جريان نيست، آيا همان درهمها را طلبكارم يا درهمهايى كه امروز در جريان مىباشد؟
حضرت برايم نوشت: تو حق دارى درهمهايى كه امروز ميان مردم در جريان داد و ستد است باز پس گيرى، همانگونه كه درهمهاى در گردش را به او داده بودى.
سند اين روايت معتبر است، و از متن آن براى مدعا چنين استدلال شده است:
اين روايت بر عهده آمدن صفات انتزاعى و غير حقيقى مال را مىرساند؛ چرا كه دلالت بر ضمان ويژگى پول بودن درهم و در گردش بودن و داد و ستدش مىكند. اين كه اگر درهمهاى داده شده از گردش افتادند بر بدهكار است كه درهمهاى در گردش را بپردازد؛ زيرا او نيز نخستين بار پولهاى در گردش به او داده بود. بدين سان صفت در گردش بودن و پول بودن به عهده مىآيد، در حالى كه يك صفت نسبى است نه حقيقى. نيز اين پديده به طور معمول، كاهش بهاى درهمهاى پيشين را نسبت به درهمهاى در گردش به دنبال دارد و روايت چنين مىرساند كه بهاى بيشتر هنگام در گردش بودن درهم داده شده، به عهده ضامن مىآيد. (٤٦)
ظاهر اين روايت هيچ گونه دلالتى بر مدعا ندارد ؛ زيرا مدعا آن است كه از روايت استفاده مىشود كه كاهش ارزش پول درهم بايد جبران گردد و از اين روايت هيچ گونه فهميده نمىشود كه ارزش درهمهاى پيشين نسبت به درهمهاى در جريان، كمتر بود تا در پى بر عهده آمدن ويژگى پول و در جريان بودن كاهش ارزش آن بر عهده بيايد. غايت
(٤٦) مجله فقه اهل بيت، سال اوّل، ش ٢، ص ٨٧.