مى‌خريد. (٤٦) اين امر نشانگر جايگاه كتاب و منزلت مؤلف نزد شيعيان است. در دوران پس از آن نيز اين كتاب مورد توجه و اهتمام فقها بوده و آنان به نقل اقوال و استدلالات و تفريعات آن توجه كردند. اين امر در فقه ابن ادريس و علامه و محقق بيشتر از گذشته مشاهده مى‌شود؛ زيرادراين دوره تفريع و شاخ و برگ دادن به مسائل فقهى بسيار شده و فقه شيعه‌در برابر ساير مذاهب فقهى به ويژه در دوران فاضلين (علامه و محقق) از وسعت بيشترى برخوردار شد. درهمين دوره كتاب المتمسك، در ميان كتاب هاى فقها از جايگاه و شهرت زيادى برخوردار مى‌شود.علامه حلّى (م٧٢٦ق) در توصيف آن مى‌گويد: «كتابى مشهور نزد ما است و ما اقوال آن را دركتب فقهى خود نقل مى‌كنيم.» (٤٧) دراين عبارت تصريح شده كه اين كتاب به دست علامه حلّى رسيده و درزمان او مشهور بوده است و بنا به نقل از ابن ادريس(م٥٩٨ق) اين كتاب ارزشمند به دست او نيز رسيده است. (٤٨)

موضوع كتاب ـ چنان كه عبارت شيخ طوسى بدان تصريح دارد ـ مربوط به فقه استدلالى و جز آن است و بعيد نيست كه مؤلف برخى از مباحث اصولى يا كلامى را طبق شيوه قدما ـ چنان كه توضيح خواهيم داد ـ درآن آورده باشد . بدين ترتيب ديدگاه هاى بلند اين اثر فقهى گران سنگ درميان فقهاى متأخر و فقيهان پس از آنها همچون صاحب رياض، مسالك، ذكرى، حدائق، جواهر و ساير تأليفات فقها مى درخشيده است؛ زيرا ديدگاه هاى دقيق و تفريعات باريك نگرانه و استدلال هاى محكم و درستى را درآن يافتند. اين كتاب بسان بسيارى از ميراث علمى ما پس از دوران علامه (م٧٢٦ق) يا شهيد اوّل (م٧٨٦ق) ـ چنان كه از ظاهر ذكرى به دست مى آيد كه اين كتاب به دستش رسيده ـ از بين رفته است.

اخيراً با استفاده از رايانه، تمام ديدگاه هاى فقهى او از مهم ترين منابع فقهى استخراج و در مجموعه اى تحت عنوان «حياة ابن ابى عقيل و فقهه» منعكس شده است. (٤٩)

ما تنها به همين آثار علمى ابن ابى عقيل دست يافتيم و منابع‌تاريخى تصريح دارد كه او

(٤٦) رجال نجاشى،ص٤٨.
(٤٧) رجال علامه حلى (الخلاصه)،ص٤٠،شماره٩.
(٤٨) الكنى و الالقاب،ج١،ص١٩٩.
(٤٩) مركزمعجم فقهى آيت الله گلپايگانى اين مهم را انجام داده است.