فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٧٥
محقق تسترى:«در ستودن عمانى همين بس كه مثل شيخ مفيد، كه در باره شخصيت ابن جنيد بلكه شخصيت امثال صدوق ايراد هايى دارد، او را ستوده است.» (٣٩١)
صاحب زبدة المقال او را در قالب اين شعر ستوده است:
| سبـط أبى عقيـل العمـاني | عنه المفيد أفقه الاعيان؛ (٤٠) |
سبط أبى عقيل عمانى مورد ستايش شيخ مفيد نامدار ترين فقيه قرار گرفته است.
سرمايه علمى عمانى
ازگفتار فقهاى نامدار، جايگاه بلند ابن ابى عقيل عمانى براى ما روشن مىگردد و تمام آنها به يكصدا او را به فقاهت و احاطه به علم كلام توصيف كرده اند. اين سخنان به وضوح عمق دانش اين فقيه را منعكس مىسازد؛ زيرا بى ترديد مىبايست آثار طبيعى دانش به اين درجهاز اصالت و عمق در لابه لاى تأليفات ايشان به طور كامل تبلور يافته باشد، يا آن كه در شخصى كه از آبشخور علم او سيراب شده و از آن برگرفته، تجلّى و ظهور پيدا كرده باشد.
اين امر هرچند در آثار علمى ابن ابى عقيل ـ كه در ادامه ياد مىكنيم ـ متناسب با شخصيت علمى او انعكاس يافته است، اما چنين تناسبى ميان سرمايه علمى عمانى و كسانى كه از دانش او بهره گرفته و در حوزه درس او ظهور يافتند، ديده نمىشود؛ زيرا كتاب هاى شرح حال از مشخص ساختن شاگردان و راويان او سخنى به ميان نياوردهاند، به استثناى نامه به فقيه نامدار ابن قولويه كه در آن به او اجازه ءنقل كتاب هايش را داده و دررأس همه آنها كتاب گران سنگ المتمسك بحبل آل الرسول قراردارد. (٤١)
اما ستايش فراوان شيخ مفيد ـ بنا به نقل نجاشى ـ با اين فرض كه شيخ مفيد او را درك كرده باشد دلالت برشاگردى شيخ مفيد نزد او ندارد؛ زيرا ممكن است اين ستايش به دليل گزارش شخصيت عمانى از سوى استاد شيخ مفيد يعنى ابن قولويه باشد. شايد راز اندك
(٣٩) قاموس الرجال،ج٣،ص٢٩٣.
(٤٠) بهجة الآمال في شرح زبدة المقال،ج٣،ص١٥٠.
(٤١) رجال نجاشى،ص٤٨،شماره ١٠٠.