فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢١٧ - نگاهى به لعان و مانعيت آن از ارث در حقوق ايران دكتر محمدرضا بندرچى
تعريف مذكور به دست مىآيد كه براى تحقق لعان بايد شرايط ذيل موجود باشد:
الف) زوجه، دائمى و عفيفه باشد.
ب) نزديكى بين زوجين واقع شده باشد.
ج) زوج براى اثبات ادعاى خود بينه نداشته باشد.
د) زوج ادعاى مشاهده زنا را نموده و عاقل و بالغ نيز باشد.
هـ) زوجه قادر به تكلم باشد.
بديهى است چنانچه شوهر براى ادعاى خود بيّنه داشته باشد ديگر احتياجى به لعان او نخواهد بود و مانند دعاوى عادى با شهادت شهود، زوجه، زانيه محسوب مىگردد و حدّ آن را نيز متحمل مىشود و شوهر نيز مىتواند در صورت تمايل، او را طلاق دهد. برخى از اماميه عقيده دارند كه نسبت به همسر غير دائمى نيز مىتوان لعان را واقع نمود. (٦)
سبب ديگر لعان، انكار ولد است. بدين صورت كه شوهر عاقل و بالغ، فرزندى را كه مطابق قاعده فراش و امارات قانونىِ اثبات نسب به وى تعلق دارد، انكار كند. لعان در اين مورد در صورتى به عمل مىآيد كه زن، دائمى بوده و شوهر با او نزديكى كرده باشد و همچنين شرايط الحاق فرزند به پدر، از قبيل تولد پس از شش ماه و كمتر از ده ماه، موجود باشد و پدر نيز قبلا اعتراف به انتساب فرزند به خود را نكرده باشد.
پس با شرايط زير، لعان براى انكار ولد تحقق مىيابد:
الف) زوجه دائمى باشد.
ب) نزديكى بين زوجين واقع شده باشد.
ج) شرايط الحاق فرزند به پدر موجود باشد.
د) پدر نفى انتساب فرزند به خود را نموده باشد.
ممكن است شوهر در زمان حاملگى زن، فرزند درون شكم وى را انكار نموده باشد
(٦) مختلف الشيعه، ج ٢، ص ٧٤٢.