فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩ - مسائل مستحدثه زكات سيّد محمّدحسن مرتضوى لنگرودى
قصد قربت مىكند در هنگام گرفتن ، خمس و زكات بر وِزان واحدند . در زمان حضرت رسول اكرم(ص)و حضرت اميرالمؤمنين(ع) « جباة » گردآورندگان زكات ، براى گرفتن زكات اعزام مىشوند ، لذا سفارشهاى زيادى در روايات ما وارد شده كه در هنگام گرفتن اصل زكات ، خصوصيّات گاو و گوسفند و شترى را كه زكات دهندگان مىخواهند بدهند به اختيار خودشان بگذاريد كه اگر خواستند چاق بدهند و اگر خواستند لاغر بدهند . گرچه به زكات دهنده هم سفارش مىكنند ، حيوان چاق را بدهد .
به هر حال در حكومت اسلام كه زعامت و مديريت جامعه و رهبرى مردم بدست ولى فقيه جامع الشرائط است و قدرت بر مطالبه زكات و دريافت آن از زكات دهندگان را دارد دولت مىتواند با اجازه و مصلحت ولى فقيه زكات را از مردم بگيرد گرچه در حالت عادى كسى حقّ مطالبه از مردم را نداشته باشد . در عصر حكومت اسلامى با توجّه به ضرورت و تشخيص مصلحت كه به حدّ ضرورت برسد از باب عناوين ثانوى و از باب « انّ الضرورات تبيح المحذورات » گرفتن زكات با قدرت قهريه بلا مانع است . در برخى از روايات آمده كه در عصر حكومت حضرت امير(ع) زكات بر امورى غير از اشياء نهگانه وضع شده است بر اسب و استر و مانند آن به علاوه در برخى از روايات وارد شده. امام زمان (ع) كه ظهور كنند زكات را بر صاحبان گنج و پول نيز واجب مىكنند و براى جنگ از آنان درخواست زكات مىكند چگونه مىفرمائيد زكات به اشياء نهگانه اختصاص دارد؟ به علاوه در روايات معتبرى از وسائل الشيعه آمده است كه زكات بر حبوباتى چون برنج نيز واجب شده است؟
همه اين موارد از باب ضرورت است كه امام معصوم(ع) تشخيص دادهاند و ما در موارد ضرورت در عصر غيبت نيز مىپذيريم كه با تشخيص ولى فقيه جامع الشرائط مىتوان زكات را به امور ديگر غير از اشياء نهگانه توسعه داد و اين ربطى به احكام اوّليه اسلام ندارد و از باب عناوين ثانويه است . به هر حال ما معتقديم كه با خمس و زكات اشياء نهگانه ، همه نياز فقراء وجامعهاسلامى بر طرف مىشود ودر صورتى كه فقر و نياز جامعه اسلامى با اين امور برطرف نشد ولى امر مسلمين مىتواند