فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦١ - شهرسازى و احداث خيابانها از سوى دولت آية اللّه شيخ حسين حلّى
در اين گونه زمينهاى آباد شده قرار داده است و مالكان نيز نمىتوانند از اين گونه تصرّفهاى ناچيز مردم جلوگيرى كنند ؛ تصرّفهايى چون رفت و آمد نوشيدن از جوى آبى كه براى آبيارى كنده است ، وضو يا غسل و يا شست وشو در آن آب به گونهاى كه هيچ زيانى به مالك آن زمينها وجويها نرسد . همان گونه كه خداوند بزرگ اين زمينها را به مالكان داد و آنان را از چنين نعمتى برخوردار كرد ، حقّ ناتوانان و انسانهاى ديگر را نيز در اين بهره گيريهاى ناچيز ناديده نگرفت . دست كم چنين شيوههايى به روزگار معصومان عليهالسلام مىرسد و آنان نيز از آن جلوگيرى نكردند .
در جايى ديگر مىبينيم كه قانون گذار اسلام حقّ ديگران را محترم شمرده و براى عابران ، خوردن از ميوههاى موجود در كناره گذرگاهها را روا كرده است ، چنانكه روايات آشكارا آن را گفتهاند . از اين دسته روايات سخنى است از امام باقر (ع) در پاسخ به پرسشى درباره خوردن اين ميوهها :
« أمرّ بالثمرة فآكل منها ؟ قال : كل ولا تحمل . » (١)
از كنار ميوههاى مىگذرم آيا از آن بخورم ؟ فرمود : بخور و با خود نبر .
در برخى ديگر از نقلهاى اين روايت آمده است :
«قلت: جعلتفداك! إنّالتجار قد اشتروها ونقدوا أموالهم. قال : اشتروا ماليس لهم.»
گفتم : فدايت شوم ، تاجران اين ميوهها را مىفروشند و پول نقد به دست مىآورند . حضرت فرمود: آنچه را كهاز آناننيست ، مىفروشند .
از اين جملههاى روشن به خوبى در مىيابيم كه مالك نمىتواند عابران را از
(١) وسائل الشيعه ، ج١٣ ، ص١٤ .